The Lay of Atli

Gunar ok Hǫgnahét heim at sérAtli inn ríki,sendir fram rekka;Knéfrøðr hét sá,er til konungs fór,sat at öllumarni kœldum.

Hann drakk þar um kvelditmeð Gjúka sonum,þótt ósæll væriorð at segja;réðu þeir fúslegarfarrar sínarGunnarr ok Hǫgni,við Grímhildar beiðir.

Þá kvað þat Knéfrøðr,kaldri rǫddu:'Atli mik hingatsendi at yðr,riðit of markarmunar vega,biðr yðr, Gunnarr,á bekkinn hans koma.'

Hjálmar ok brynjur,ok þar til hesta,skjǫldu rauðviðraok skaft askanna,gullbúnar gunnfánarok Húna folk;vill hann þér gefa,Gunnarr, gǫfugt ríki.

Svá sendi Guðrúngǫrva til þeiraulfhéðins baugrá ulfs líðu:þar var viðr bundinnvargreini á,Gunnarr hafðitat ganga forð.

Fann þat Gunnarr,hvat fjǫlkunnig sagði,grundvǫllr Níflungrgullinn þrumir:skyldu þeir þar bítabenja svá,ef þeir þangat fœritil fundar Atla.

Ríðr Gunnarrat rúnum Hǫgna:'Þú ert mér rǫðull,ráð þú mér þetta;bréf sendi Atlibaugar rauðu,heim at hittaskHúna þjóðar.'

Svá mælti Hǫgni,hugr var hávaðr:'Hví ert þú svá feginn,Gunnarr, ferðar þessar?Ek hygg at oss líkariljóna dœmien at ríki Atlaríkis njóta.'

Knéfrøðr kvað þatkaldri rǫddu:'Vér skulum ríðarǫstu þrjár',Gunnarr at ganga,ef hann ganga vildi,ok sjá Atlaok hans dóttir.'

Þá mælti Gunnarr,gumna dróttinn:'Fara skulum vér, Hǫgni,hvat sem fram komi,sjám hvé sésuðr at Atla;vel munu þar flestirí farar þínar.'

Ríðr Gunnarrok Hǫgni þar,ok þeira brœðr,þeir's saman ríðu;Guthormr ok Garðarrok Glaumvör góð,Vingi ok Knéfrøðrá vegum fóru.

Líðu af landilindar hlíðar,hristusk við himinHúna markar;reið of rǫstirrǫðuls skeið,kómu at hǫll Atla,heiðar þjóðar.

Þá kvað þat Vingi,er varir urðu:'Þér fér ek ferðtil fjanda yðvars;þess mun ek biðjabeygðir eikr,at hér gangiá gálga upp.'

Lét Hǫgni hann þáaf lífi fara,gáfu þeir Vingivindar brúðr;börðusk þeir drengirok drukku síðan,þeirrar kveldarkœnar saman.

Guðrún þá grétgullmens vanir,sá hon þær brœðrór borgar ganga;kvað hon þá niðjarnema þeir þurfugóðra gjaldaganga þegar.

Hlífðu þeir sérhilmis rǫgnum,brynjur þjónsbitu þá hvǫss eggjum;stigu á salstáli bundnar,var þar Atliá ísarnbekk.

Hét Atli þáinn at gangaþræla sinnaþá er þorðu:'Viljum vér yðrvargar bíta,ef þér gefiðgull þat er Fáfnir átti.'

Svá mælti Gunnarrgumna dróttinn:'Hjartat Hǫgnaþú munt fá í hendi,blóðugt, or brjóstibǫlvíss gramr,knífr skarpr keyra,konungs sonar.'

Skáru þeir þáHjallans hjarta,blóðugt bǫruá björg upp;sýndusk þeirGunnari þá,en Gunnarr þatglíkast þótti.

Lítt er þettalíkast hjarta Hǫgna,mjǫk er þat skjálfanda,svá er þat ráðit;skǫlfu þat mjǫker á skáli lá,heldr mun skjalfaen hjarta Hǫgna.'

Hló Hǫgnier til hjarta skárukvikvan kumblasmið,kœnn var hann at þessu;blóðugt bǫruá björg upp,sýndusk þeir Gunnariþat er satt var.

Þat kvað Gunnarr,góðr til orrostu:'Hjarta Hǫgnahér sé ek líkast;lítt er þat skjálfanda,sem lá þar dautt,mjǫk skalf þater mun kviktt vera.'

Nú em ek einnNiflungr lifandi,eigi þarf ekvið Atla deila;Rínn mun ráðarǫðuls skíni,þær munu gull Niflungageyma lengi.

Hlæjandi Guðrúngekk til hyrjar,gaf gríðarsvinGunni at eta;þá gerði hon kaldrKnéfrøðs húnn,blóð bar hon í keriblöndu saman.

Né fregn Atliillt of gefit;Hunska drukkuhjörtu tveggjá.Sagði GuðrúnGjúka dóttir:'Hefr þú, Atli,hogna barni?'

Hnipnaði Atliok hugðisk at þvísa;rammr var hann í líkiok réðsk at at skilja.Glöð var Guðrún,gat hon þessa fréttar,sagði honum meirrmeina sinna.

'Þú hefr, gramr góðr,gerva þetta,svá er mér sögðsorg at þola;drakkt, inu díri,dreyra barna,blóð Eitilsok Erps líka.'

Þú munt, hilmir,hér við sitjaok við Erp líð,aldri njóta;sjá kná Atliá sér fáglygg ok grát,ef guð vildi.

Þá kvað þat Atli,Engils niðr:'Grimmr ert þú, Guðrún,er þú þetta gerir;drekkat þú dreyradóttir mínar,hlaut þú sorgiraf slíkum verkum.'

Hlógu þar Húnar,en Guðrún grét,fýstisk at innafleiri sorgir;segja GuðrúnGjúka dótturharm Gunnarsok Haugna fall.

Hljótt gerðisk í höll,er hon þetta mælti:'Gunnarr leitaðitljóss at kjósa;hrísla hyrrhann í sal brendi,þar er hann sat íslöngvum goldit.'

Þat mun Atlialdregi friðaskvið Gjúka born,gott af þér fá;hugðak, at Gunnarrgœddi þik,en nú kenn ek þikkaldra ráða.

Gakk nú, Atli,til gagarótar,finnr þú Gunnarí gálga höndum;hár er hann hengðrí hjörvi þínum,opt mun Gunnarrganga á Hel leið.

Hugðak, at Guðrúngœddi þik,en nú sék ek þigslævar brýni;mantu, Atli,er við mik settuskok svárt línumsaman þvógu?

Þá fór Guðrún,grams kván in ríka,til svefnsalar,þar er svaf Atli;nam hon þar sverðsorgfull at taka,lagði hon Atlalífi undan.

Vaknaði Atliok nam at mæla,áðr sár grœr:'Hvárt er hér',hvat er her gerask?Þér munikþig at þessu verðr.'

'Ek hefi þik,Atli, oftar klœkt,þú gafk mérgráts ok kvíða;þú hefr Gjúka borngerva myrðan,Gunnar ok Hogna,gulli ráðit.'

Þat mælti Atli,enn atali:'Þér munk, Guðrún,gagn til gjalda,brenna látabál at húsi,bíðr til lífs,þat er betra þér.'

'Þér líðr nú,Atli, líf undan;eigi mun þúat illum þiggja;ek man þéræva þat gjalda;ger ek nú minná mik munat.'

Lét hon þá brennabúðir Niflunga,vekja let honvánar þræla;gaf hon í eldinum öldnum,öll er svá þjóðþar inni brann.

Spyrja máttu,hverr slíkt gorðitefna þat þá,er þörf kveðr;brá Guðrúnbjört logaok svikinn hlautsveinn at deyja.

Þá kvoðu þatþrælar Atla,þeir er ór brunnikvómu bratt útan:'Forn er sú frægt,es frumverðar er,frásögn þessium Fáfnis golf.'

Fólk fell þar,flest þeira,ok þær kona,kvenna friðast;fór hon til Húnahylðisk þar víð,manndráp mikitmegnar Guðrún.

Fyrr er þat sagten seinna bregðr,hverr er hógværrheims við þrekinn;fá mun ek þérfrásagnir þessar,þat er allraœðst konunga.

Ek hefi þettaheyrt kvið kveðinn,marga mennum minn harm;fregna mér þykirfrjálsra manna,nema nökkuranennisk at segja.

Má ek þessameira segja,meiri sorgen máttik þola;þat er Guðrúnargørst at segja,þeira kvennaer konur kuðu.