Hamðismál
The Lay of Hamðir
Kvädet om Hamder
31 stanzas
Summary
A
Hamðismál is the last poem in Codex Regius and is considered one of the oldest Eddic poems. Hamðir and Sörli ride to avenge Svanhildr at Jörmunrekkr's court.
On the way they meet their half-brother Erpr and kill him in a quarrel. At Jörmunrekkr's hall they attack the king and cut off his hands and feet.
Yet because they killed Erpr (who would have cut off the head), Jörmunrekkr lives long enough to call for stones. Hamðir and Sörli cannot be harmed by iron (through enchantment) yet are stoned to death.
The poem's archaic language and fatalistic tone make it one of the most admired Eddic poems. It closes the Codex Regius heroic cycle.
The story
Þat var af liðiLjónakrs sonum,er ór þolliþrösvar gátu;þeir váru fæddirfyr Fáfnis gold,Hamðir ok Sörli,hvatir megu.
English translation: own translation.
Grét GuðrúnGjúka dóttirþeira bróðurat bengi morgins,ok þat orðumb alla kvað:'Þér munuð sváat Svanhildi verðask.'
English translation: own translation.
Hlóðrviðr ormarhér fyr austanvarðveita veit,verðr þú varr við þá;eigu þér at sonareigi þatnema þú þat vegir,þar er þú ferr.
English translation: own translation.
Mun ek ykkr gefagóðar ráðgjafar,ef þér vilið hlýða;hittið Erpáðr en farið,bróður yðvarn,brigðan mann.
English translation: own translation.
Hvat skyldi ossErpr hjálpabrigðr maðrok bragna níðr?Sáum vér hann síðastat sævar ósi,þann inn ókunnaœðlings bana.
English translation: own translation.
Ríðu drengirdarra stáli,dökk váru gætur,duttu skjaldmævar;hittust þeir Erprá miðri leið,kunningr þeiraaf konu borinn.
English translation: own translation.
Hvárt muntuokkr hjálpa, Erpr!systur mágr,á sumblum laung?Kvað sá inn ungiErpr af hesti:'Mun ek ykkr hjálpasvá sem höndr fætr.'
English translation: own translation.
Hvat mun höndrhér hjálpa fætumeða fótr öðrum fæti?Þat kváðu þeirþrjár þegarmær at mætast,höfðu þeir Erpof eggja veginn.
English translation: own translation.
Skóku þeir skjöldu,skemmr en vili,ulfa leikrá auðnum þróttu;ríðu þeir síðansuðr at Götuok svinnligaSvanhildar hefna.
English translation: own translation.
Fundu þeir Jörmunrekksofinn at sinni,drekkinn at veigi,dólgar Niflungar;greip Hamðirat grjóti þá,en Sörli lagðisverðs oddi.
English translation: own translation.
Fló þá Hamðirat höndum konungs,en Sörli at fótum,fell þat ríki;mælti þá Jörmunrekkrmeðr miklu geysi:'Hér kveða þeirkarlmenn inn.'
English translation: own translation.
Hlægr þá Jörmunrekkr,lagði hönd á skegg,gerðisk at vígum,glaðr at vápnum;mælti hann þatmanna rammastr:'Gott ef ek sæjaGunnar eða Högna.'
English translation: own translation.
Bindi þér, Þjóðrekr,búnar til strengja;eggðu mikeirar vant,engi er slíkrEinherjar ríkrsem Hamðir ok Sörlihvarir tveggja.
English translation: own translation.
Kvað þat Hamðirinn hugumstóri:'Þú mundir vilja, Jörmunrekkr,er vit inni fórum,brœðr Erps báðir,inn inn hvassi,er þú mundir þateigi lifat.'
English translation: own translation.
Munat höfuð af hálsi,ef Erpr lifðibróðir okkarr,inn bolvísi;sá er kynjaðrat kona oss báðum,karlmaðr góðrkveðinn á þingi.
English translation: own translation.
Hlóðu þeir grjótiat gram Gota,er sá inn hvatiHamðir mælti:'Veg þú, Sörli,svá sem ek vega mun;þú varst inn frœknastiFáfnis arfar.'
English translation: own translation.
Þat mælti Sörliinn sviðr at ráðum:'Þú ert gáfugr, Hamðir,at gáfum ok œri;gorr hefir þúgørst at þingi:hvat skyldi maðr gøranema mæla?'
English translation: own translation.
Víðr ferr GuðrúnGjúka dóttirat Svanhildarsvik ok harmr.Hon kvað þatKára son fostra:'Sér þú líkner ek ligg kyrr?'
English translation: own translation.
Þat hygg ek,ef Erpr hefðilíf um laðat,bróðir okkarr,munat höfuð af hálsihringa deilir.Hvat skyldu þeirþrír verða?
English translation: own translation.
Fellr Sörliat sal gafli,en Hamðirof hlíðar datt;þeir váru hvaterok hugðusk vel,meðan makligrmóðr var á þeim.
English translation: own translation.
Hlóðu þeir grjótiá gram Gota,svá at lífof lœgðusk þeira;ganga munuGötar at þingihyggja at Svanhildarsorgum sínum.
English translation: own translation.
Gótt var þat,er ver of gáfumgram Niflungumat grjóti láta,ok svá sigrJörmunreki.Þat hygg ekheilagt vera.
English translation: own translation.
Svá skyldi gørvagullhjálmr konungrsem vér Jörmunrekkigørðum þat sama;höfum vérat harmihugfullr konungrhöndum ok fótum.
English translation: own translation.
Nú em ek kominnat Níflungum,ek sá niðjanœr Guðrúnar.Hvat þarf ekheiman at fara,er ek hlé fannhér at sofa?
English translation: own translation.
Þá kvað þatþulr inn gamliFjölsviðr hinn mærifróðs kynjaðr:'Berið grjót at þeim,bíta né munueggjar á þeimHamðis ok Sörla.'
English translation: own translation.
Þar var Hamðirhugr inn hvatiat grjóti þungumgrunfœrr lagðr;en Sörli siðanat sal gaflilagðisk af lífiljóstan dag.
English translation: own translation.
Hér er lykðrljóða þessaraer fœrðar váruat frami sonum;frœknir várufyr foldar reginþeir er drukkudýrt Sifjar mjoð.
English translation: own translation.
Svá er málmanna lýðsat þeir váruinn hugfullir;en ek vilyfir verðaheldr þess vísshvat þeir gerðu.
English translation: own translation.
Þvíat einn hafðakalls inum œrumharm Hamðisok Sörla;svá er mérsagt at sœmð,at þeir fengufrægt of verk.
English translation: own translation.
Svá skyldi gørvagullhjálmr konungr,sem Jónakrs synirJörmunreki gerðu,er þeir Svanhildisendum til þingsgáfu at troðagrám hestum.
English translation: own translation.
Key concepts
- Hamðir , the elder brother whose fate-conscious courage carries the poem's core
- Jörmunrekkr , the Gothic king (Ermanaric) whose maiming and call for stones closes the heroic cycle
- Erpr , the half-brother whose killing becomes the tragic error that prevents complete vengeance
Interpretive traditions
A What we know
Hamðismál is the last poem in Codex Regius and closes the manuscript's heroic cycle.
The poem's archaic language, concise style, and fatalistic worldview have led most scholars to date it to the 9th-10th century.
The connection to the historical Gothic king Ermanaric (d. ca. 375) and his downfall is firmly anchored in Germanic tradition (Jordanes, Ammianus Marcellinus).
The motif that the heroes cannot be harmed by iron yet are killed by stones has parallels in Celtic and Germanic saga tradition.
B What we think we know
The exact interpretation of the Erpr episode is debated. His cryptic reply to the brothers (stanza 8) has been interpreted as a riddle, an insult, or an offer of help.
The relationship between Hamðismál and Guðrúnarhvöt, whether they are parts of an originally continuous poem, is debated.
C What we do not know
Several stanzas in the poem are considered corrupt or mixed with material from other poems. The stanza sequence in the middle of the poem (stanzas 19-25) is particularly problematic text-critically.
Sources and further reading
Primary sources
- Neckel, Gustav, och Hans Kuhn. 1983. Edda: Die Lieder des Codex Regius nebst verwandten Denkmälern. 5. uppl. Heidelberg: Winter.
Translations
- Bellows, Henry Adams (trans.). 1923. The Poetic Edda. New York: The American-Scandinavian Foundation. (PD)
- Larrington, Carolyne (trans.). 2014. The Poetic Edda. Rev. ed. Oxford: Oxford University Press.
Scholarly works
- Lindow, John. 2001. Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford: Oxford University Press.
- Simek, Rudolf. 1993. Dictionary of Northern Mythology. Translated by Angela Hall. Cambridge: D. S. Brewer.
- de Vries, Jan. 1956–1957. Altgermanische Religionsgeschichte. 2 vols. Berlin: de Gruyter.
- Turville-Petre, E. O. G. 1964. Myth and Religion of the North: The Religion of Ancient Scandinavia. London: Weidenfeld and Nicolson.
- Clunies Ross, Margaret. 1994–1998. Prolonged Echoes: Old Norse Myths in Medieval Northern Society, vols. I–II. Odense: Odense University Press.
English translation: own translation.