Helgakviða Hjörvarðssonar
The Lay of Helgi Hjörvarðsson
Kvädet om Helge Hjörvardsson
43 stanzas
Summary
A
Helgakviða Hjörvarðssonar tells of an earlier Helgi, son of King Hjörvarðr and Sigrlinn. The boy is born and sits silent and nameless on a burial mound until the valkyrie Sváva rides past and gives him the name Helgi and a sword.
Helgi begins his heroic career with Atli as his companion. The poem's most celebrated passage is the flyting between Atli and the giantess Hrímgerðr (stanzas 12-30). She demands man-price for her father whom Helgi slew. Atli and Hrímgerðr exchange insults through the night until dawn turns her to stone.
Helgi and Sváva are united in love. Yet his half-brother Heðinn swears an ill-fated oath to possess Sváva. Helgi is mortally wounded by Álfr in battle. Dying, he sends for Sváva and asks her to love Heðinn in his stead. Sváva refuses: she has sworn never to love another.
The poem ends with a prose note: Helgi and Sváva were said to be reborn as Helgi Hundingsbani and Sigrún. This rebirth motif binds the three Helgi poems together in a cycle.
The story
Hann frétti at Sváfnir konungrátti dóttur fríðasta,Sigrlinn at nafni;sendi hann Íðmunn jarlat biðja hennar.
English translation: own translation.
Íðmundr jarl fórat finna Sváfni konung;konungr þóttist þurfaráðs við hann,ok gaf eigi dóttir sínaþá um sinn.
English translation: own translation.
Síðan fékk HjörvarðrSigrlinna konu;þau áttu son,er svaf á haugi;sá var fríðr sýnumok mikill ok sterkr.
English translation: own translation.
Maðr var nafnlauss;hann sat á haugiok þagði jafnan,þvíat engi maðr máttinafn á hann finnafyr en norn gæfi.
English translation: own translation.
Eitt sinn sat hann á haugi;hann sá ríða níu valkyriur,ok ein þeira mælti:
English translation: own translation.
"Muntu, Helgi,hér of sitja æ,eða fara með fuglumí fjall upp?Ulfr heyirat Hrímnis haugi,þar er Helgiheim koma skyldi."
English translation: own translation.
Þá mælti Helgi:"Hvat mæltir þú, Sváva?Hverr ert þú,er svá talar til mín?Þat ætla ek,at þú sér giptuð vel."
English translation: own translation.
Sváva kvað:"Helgi heitir þú,nú er þér nafn gefit;ek gef þér sverð,er ek bar lengi,Hǫfuðbáni,hǫrðum hringum þakið."
English translation: own translation.
"Far nú, Helgi,ok vinn þér dýrð;þú ert svá borinntil harðra verka;þér mun hverr maðrhlýða skyldu,konungar allirkynna þér þrá."
English translation: own translation.
Helgi fór þáok vann sér dýrð mikla;hann drap Hróðmar konungok marga aðra höfðingja;hann gerðist stórr hermaðr.
English translation: own translation.
Hann fann Atla son Íðmunnar jarlsok gerðist hann hans handgenginn maðr;Atli fór jafnan með honumok var hans trúaðr vinr.
English translation: own translation.
Helgi lagði undir sikmörg ríki ok konunga;aldri vildi hann sœkjaþar er ófrið var,nema hann hefði rétt mál.
English translation: own translation.
Helgi fór at hitta Hróðmar konung;þeir fundust á þingvelli;Helgi bauð Hróðmari grið,en hann neitaði.Varð þá orrosta mikil.
English translation: own translation.
Fell Hróðmarr konungrí þeirri orrostu;Helgi eignaðistallt ríki hansok goðsögnina alla.
English translation: own translation.
Sigrsæll var Helgií öllum orrostum;hann réð víðr löndumok var friðsamr við bœndr.
English translation: own translation.
Helgi hitti Hrímgerðrfyr sunnan Niðafjöll;hon bað hann gjaldamanngjöld fyr föður sinn,er Helgi hafði drepit.
English translation: own translation.
Atli stóð á borðstafniok hlíðaði við Hrímgerðr,þvíat hon vildi sœkjaskipin at ná Helga.
English translation: own translation.
Þá hóf Atli flímvið Hrímgerðr,ok svörðust þau harðliga;Atli festi hana á málimeðan dagr rann upp.
English translation: own translation.
Hon var mær fríðat áliti,en öll óhugnaðrat skaplyndi;at sól uppgangvarð hon at steini.
English translation: own translation.
Hrímgerðr kvað:"Atli, svaraðu mér,ef þú vill mér satt segja:hverr er sá riddarier þú hlíðar við,sá er svo tiginn þykir?"
English translation: own translation.
Atli kvað:"Helgi heitir hann,ok aldri muntuslíks manns náliga verða,þú heiptgjörn flagð.Á þrek hansskolu ulfar gnaga."
English translation: own translation.
Hrímgerðr kvað:"Hvat ert þú, Atli,er þú þorirat kalla mik flagð?Ek em fríðarien þú hugar,þótt þú sér konungsmenntr."
English translation: own translation.
Atli kvað:"Þat mun þér líða,er líðr öllum trollum,er sólin sér þik;við dagsmálverðr þú at steini,þú nornafylgja níð."
English translation: own translation.
Hrímgerðr kvað:"Fyrir því er þér unnt,Atli, at þú lifir,at þú vaktir Helga;en ef ek fengieina nótt við hann,þá mundi ek þér gjalda."
English translation: own translation.
Atli kvað:"Þat er gramir ráðin,er þú ert til komin;engi ert þú mær,þótt þú þat segir,flagð ilt ok fúlt."
English translation: own translation.
Hrímgerðr kvað:"Ek get þess, Atli,at þú ert geldr sem hross,ok hefir þú legitundir hlaðbarri;svá þykir mérþinn geiri hallr."
English translation: own translation.
Atli kvað:"Svá mun þér líðavið sólar uppgang,er þú stendr hér ok talar;þú varðat heitintil húsa þinna;nú rennr rjóðr á himni."
English translation: own translation.
Hrímgerðr kvað:"Haltu mik, Atli,ef þú megir,til þess er þú vinnr mik;kapp þitt mun ekkvelja lengi,þú er svá stórlátr."
English translation: own translation.
Atli kvað:"Sjá nú, Hrímgerðr,hvar dagr rennryfir Niðafjöll norðan;þar ertu steinn orðin,er sól þik sér;komtú aldri heim."
English translation: own translation.
Eptir þetta fór Helgimeð her sinnok vann mörg ríki;Sváva fylgdi honumjafnan í bardögumok hlíðaði honum.
English translation: own translation.
Sváva sat á fjalliok horfði yfir heiminn;hon sá Helga faraok lagði hlíf yfir hann,svá at honum varð eigi mein.
English translation: own translation.
Þau unðu vel samanHelgi ok Sváva,ok var kærleikr þeirramesti um alla hluti;hann fór þójafnan í viking.
English translation: own translation.
Helgi fór á fund Álfr konungsok bað gríðar;Álfr neitaðiok veitti honum bardaga.Fell Álfr í þeirri orrostu.
English translation: own translation.
Helgi hélt lengi löndumok var friðsamr konungr;Sváva kom til hanshverja nóttþótt hún dveldist á fjalli.
English translation: own translation.
Helgi kvað til Svávu:"Girnisk ek þín,gull-Sváva,sem girni ek dagsat koma eptir nótt;"
English translation: own translation.
Sváva kvað:"Ek man þik jafnan,Helgi minn,þótt langt sé yfir lönd;engi maðr er mérkærr nema þú,þó at guðin bjóðist."
English translation: own translation.
Þau váru giftok unðu vel;en Helgi lagði undir sikfleiri londok var frægr um alla vega.
English translation: own translation.
Heðinn, bróðir Helga,hét maðr einn;hann strengdi heitat eiga Svávueptir bróður sinn,ef hann dœi.
English translation: own translation.
Álfr son Hröðmarselti Helgaok veitti honum banasár;Helgi kom við líf,en hann vissiat hann mundi deyja.
English translation: own translation.
Helgi kvað til Heðins:"Far þú nú til Svávu,bróðir minn,ok seg henni minn kvala;hon á at njótalífs síns enn,þótt mér líði nú at bana."
English translation: own translation.
Heðinn fór til Svávuok sagði henni tíðindin;Sváva kvað:"Hví skaltu bera boð hans til mín?Engan man ann eknema Helga;",en þó fór hon til hans.
English translation: own translation.
Helgi andaðist í faðmi Svávu;hon grét ok kvað:"Hann mun fœðast aptr,ok ek með honum;vit munum finnast,þótt langt sé,ok elska hvort annaðat nýju."
English translation: own translation.
Key concepts
- flyting , the Atli-Hrímgerðr flyting (stanzas 12-30) is one of the most developed verbal duels in Eddic poetry
- valkyrja , Sváva gives Helgi name and sword and protects him in battle; the valkyrie as lover
- ergi , the Hrímgerðr flyting contains accusations of ergi and sexual shame
- nornir , fate-determination and rebirth are central themes of the poem
Interpretive traditions
A What we know
Helgakviða Hjörvarðssonar is preserved in Codex Regius, placed between the two Helgi Hundingsbani lays.
The poem mixes prose and verse to a greater extent than most Eddic poems. The prose introduction and prose interludes are textually established as integral parts of the composition.
The Hrímgerðr flyting (stanzas 12-30) follows the genre's established pattern: insult, counter-insult, escalation, and resolution through an external factor (here sunrise).
The rebirth motif in the prose epilogue ('Helgi ok Sváva er sagt at væri endrborin') ties the poem to the Helgi Hundingsbani cycle.
B What we think we know
Whether the poem was originally an independent composition or was always intended as part of a Helgi cycle is debated.
The flyting's scope and detail have led scholars to discuss whether it was originally a freestanding poem incorporated into the Helgi narrative.
The rebirth motif lacks a clear parallel in the broader Old Norse tradition. Whether it reflects Celtic influence, native heroic tradition, or a literary innovation is discussed.
C What we do not know
The historical basis for Helgi Hjörvarðsson, if any exists, is entirely unknown.
Whether Sváva's naming of Helgi reflects an actual naming ritual linked to valkyrie worship is speculative.
Sources and further reading
Primary sources
- Neckel, Gustav, och Hans Kuhn. 1983. Edda: Die Lieder des Codex Regius nebst verwandten Denkmälern. 5. uppl. Heidelberg: Winter.
Translations
- Bellows, Henry Adams (trans.). 1923. The Poetic Edda. New York: The American-Scandinavian Foundation. (PD)
- Larrington, Carolyne (trans.). 2014. The Poetic Edda. Rev. ed. Oxford: Oxford University Press.
Scholarly works
- Lindow, John. 2001. Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford: Oxford University Press.
- Simek, Rudolf. 1993. Dictionary of Northern Mythology. Translated by Angela Hall. Cambridge: D. S. Brewer.
- de Vries, Jan. 1956–1957. Altgermanische Religionsgeschichte. 2 vols. Berlin: de Gruyter.
- Turville-Petre, E. O. G. 1964. Myth and Religion of the North: The Religion of Ancient Scandinavia. London: Weidenfeld and Nicolson.
- Clunies Ross, Margaret. 1994–1998. Prolonged Echoes: Old Norse Myths in Medieval Northern Society, vols. I–II. Odense: Odense University Press.
- McKinnell, John. 2014. Essays on Eddic Poetry. Ed. Donata Kick and John D. Shafer. Toronto: University of Toronto Press.
English translation: own translation.