Rígsþula
The Lay of Ríg
Sången om Rig
48 stanzas (fragmentary)
Summary
A
Rígsþula tells how the god Ríg (identified with Heimdallr) walks among humans and creates the three social classes.
He visits Ái and Edda (great-grandparents), sleeps between them, and Edda bears Þræll (Thrall). The threshold rises with each visit: Karl (Freeman) is born to Afi and Amma, Jarl (Earl) to Faðir and Móðir.
Jarl's youngest son Konr ungr (the wordplay yields 'konungr', king) learns more rune-wisdom than his father and speaks with birds. A crow urges him to conquer the Danish realm. The poem breaks off incomplete.
The story
Fram gekk hann á gotu,fann á stað síðanlítt standandalíku dyrr,inn gekk hann,eldr var á golfi,sat þar hjónok hygðu at eldinum:
English translation: own translation.
Ái hét karl,Edda hét kona,þau við hrepptuþar er Rígr sat.Settusk niðrí sess meðal,vissi sjá goðvéfrgott at gera.
English translation: own translation.
Tók Eddaþunna brauð,mör ok soðinn,mat úrvalinn,setti á borð,soðnar kálsíðr,þar af át hanní þrjár nætr.
English translation: own translation.
Reisti sik Rígrok ráð kunni,lagðisk í miðjulína hvítu,setsk hjá á hliðhverr til annars;lá þar hannþrjár nætr.
English translation: own translation.
Gekk þar ganganíu mánuðum liðnumEdda þá barn,var þat bolvirki;skutu þeir vatni,skyldu heita:Þræll hét hann,þann er þeir gáfu.
English translation: own translation.
Var þar á höndumhrukkur á húð,kroppinn fingurum,knarrar atli,þykkar keflur,þjónar á neðan,langir liðr,lítit er upp.
English translation: own translation.
Dökkr var á lit,daprt var á sjón,bar hann belg á baki,björkivirki.Gekk heim þaðangengr til vistarÞræll þar esþrumu nam at slá.
English translation: own translation.
Kom þar gangandigenta frá marka,ljótt ok línlœt,lér á fótum;þeir gengu til skálarok þar sátu.Þír hét sú mærer þar mœtti honum.
English translation: own translation.
Settusk at sessi,svaf þar hjá honum,börn þeirra várublíð á orði;þeir óxu uppok þruðusk snemma;hétu þat þrælarþærs Þræll gat.
English translation: own translation.
Hétu þá Fjösngrok Fjosnir,Klúrr ok Kleggi,Kefsir, Fúlnir,Drumbr, Digraldi,Dröttr ok Hösvir,Lútr ok Leggjaldi;lögðu gerðar,
English translation: own translation.
Dökkr ok Ama,Digrnefia, Þírr,Örknefia, Ysja,Ok Ambátt,Eikintjasna,Totrughypja, Trönubeina;þaðan er kominnþræla kind.
English translation: own translation.
Gekk þaðan Rígrréttir stígar,kom hann at húsihallar meiri;hurð fann hanná hleri standandi,inn gekk hann,eldr var á golfi.
English translation: own translation.
Sat þar hjónok hugðu at verki;maðr tjaldar vegg,ok man snyrta;kona satok spann garn,skorin greinsneri um hendi.
English translation: own translation.
Reisti sik Rígrréð hann til rúms,settisk í miðjusess meðal þeira;hin góða húsfreyjagalt í þat geymir,gerði dúkok dýrr mat.
English translation: own translation.
Bauð hón brauðumböknum úr hveiti,beikon steikt,birti í fat,soðinn svinrsettr á borð,ristar at rostureyr ok fiskr.
English translation: own translation.
Reisti sik Rígrok ráð kunni,lagðisk í miðjulína hvítu;at hvórum hliðhjón sátu;lá þar hannþrjár nætr.
English translation: own translation.
Gekk þar ganganíu mánuðum liðnumAmma þá barn,rauðr ok lítr;skutu þeir vatni,skyldu heita:Karl hét hann,þann er þeir gáfu.
English translation: own translation.
Óx hann þar uppok óxu meir;nam hann at temjatarfa ok plóga,húsa at geraok heygarðr slá,kart at keyraok köstum varpa.
English translation: own translation.
Fengu þeir konuer þeim líkaði,kómu þeir til skálarok þar kynntusk;Snör hét sú mærer þar mœtti honum,bundno líniok björtu kyrtli.
English translation: own translation.
Þeir bjuggu ok unðu,börn gáfu nafn,Halr ok Drengr,Hölðr, Þegn ok Smiðr,Breiðr ok Búi,Bondi, Bundinskegg,Segg ok Karl;sótti þórr þá.
English translation: own translation.
Þær hétu svá:Snót ok Brúðr,Svanni, Svarri,Sprakki, Fljóð,Sprund ok Víf,Feima, Ristill;þaðan er kominnbónda kind.
English translation: own translation.
Gekk þaðan Rígrréttir stígar,kom hann at salsuðr á hlið;dyrr stóðu opnar,inn gekk hann,eldr var á golfi,eld sat hjón.
English translation: own translation.
Sat þar hjónok hugðu at verkum:maðr sneri strengi,skjótr var hann til bogfimis;kona hugðisk,hvern er hon sá:lítt hon leit,linnar ermar.
English translation: own translation.
Upp óx þarJarl í höllum,lindi nam þekkja,ljóma flaug hann,skjöld um hrista,skaft um beita,strengi knýja,stríða boga.
English translation: own translation.
Hestar nam ríða,hunda verpa,sverð um brugðit,sund um leika,þá kvam Rígr gangarennanda stíga,Rígr gangarúnar kenna.
English translation: own translation.
Rígr kendi,rúnar seldi,son kveðsk eiga,sitt gaf nafn,ríki gaf honumok rúnar rénar,at byggva landok borgir gøra.
English translation: own translation.
Síðan reið Jarlum skóga þykka,klyfjar brautok konur sótti,fór hann at höllum,hitti Hersir,son at öðrumsumum um gretti.
English translation: own translation.
Þá fór Jarltil Hersir heima,sat í höllok sá þar kómuHersir ok dóttirhans in hvítleita,Erna in snjalla,inni sveipandi.
English translation: own translation.
Fingr váru tér,fönn var á hendi,brjóst var bjart,brún var hvítari snæ,Jarl þótti sújafn góð vera;biðr hann at eiga,bauð sér til handa.
English translation: own translation.
Eignaðisk JarlErnu at kván,fóru þau til hallarok þar um byggðu;börn áttu þauok blíðu lífi,lifðu lengiok löngum unðu.
English translation: own translation.
Börn óx þar,Burr var einn þeira,Barn ok Jöðurr,Aðal ok Arfi,Mögr ok Niðr,Sonr ok Sveinn,Kundr ok Konr,kynstórr váru.
English translation: own translation.
Þeir nam at þrótastþróttar sínir,tamt gera dýr,tamið um keyra,sverð um brugðit,sund um leika,skalla skjöldu,skaft um beita.
English translation: own translation.
Konr ungr kunnirúnar rísnaok líknstafi,lifa máttu,egg deyfa,ægi lægja,önd stilla,orma temja.
English translation: own translation.
Jöfurr einirá at eigarúnar rísnarrénar þær er,Rígr at kalla,rúnar kunna,frœkinn maðrok fleiri kann.
English translation: own translation.
Konr ungr reiðum skóga þykka,fugl nam hlusta,fuglinn mælti;kráka satá kvistar einum,mælti þat Konr:hvat munt reið vera?
English translation: own translation.
"Hvat munt, Konr,hér um vera?Hestar stýra,hjörva leika,ganga at Danr okDanpr bygðu,hallir þeir eruhæri en þínar."
English translation: own translation.
"Þeir eiga góðargunnfanir margar,vel of görðarvíggjarðar þær;þar þú mundirþróttar auka,ef þú, Danr ok Danpr,dráp um heyrtir."
English translation: own translation.
Konr ungr reiðat vígi snúðigr,lagðisk í líðok lét hann ganga,skaut á skjöldu,skafti fleygði,hjörvi veittiharm á líði.
English translation: own translation.
Rígsþula brotnarhér at fornum sið;Konr ungr kendikonungsleg dáð;Rígr gaf honumráð ok gæfu,ríki ok nafnrétt at heita.
English translation: own translation.
Sat Konr ungrok kunni rúnar,æ nam at rýnaok aldri þraut,lyfja nam hannok lífi gefa,egg deyfa,enda setja.
English translation: own translation.
Gaf honum Rígrráðgjörð fleiri,kunnigr var hannkonungs dœmum,fleiri máttien faðir hans,kunnr ok ríkrí konungs heiti.
English translation: own translation.
Þróttar aukaþorðu þeir Danr,Danpr ok aðrirdrengar snæfrir;Konr ungr þókunni meir,ríki fórok rúnar þær.
English translation: own translation.
Réð hann fuglum,fugl nam hlusta,fuglinn mæltiok frétti hann þá,hvat þat þýddiok þarfir váru,hvers um gátugoðin sjálf.
English translation: own translation.
Konr ungr reiðum skógar þykkva,dýr nam veiða,dróttinn kallaðr;einn nam hann þaröllum meiri,afl ok ráðok allt kynni.
English translation: own translation.
Þá mælti Rígrok réð honum þat,"Far þú, Konr ungr,finna Dana,Danpr ok aðradrengi marga,reið þú at ríki,ráð þú þínu."
English translation: own translation.
Konr ungr fórkonungr at heita,nam at ríkjaskok ríki fá;Rígr var faðir,réð honum gæfu,ríkt nafn fékk hannok rúnar þær.
English translation: own translation.
Hér líkr Rígsþulaok er hon brotinn;kvæðit er gamaltok geymt at fornu,líf ok ríkiljóð of fara,konungr ungrok koma meiri.
English translation: own translation.
Key concepts
Interpretive traditions
A What we know
Rígsþula is preserved in Codex Wormianus (AM 242 fol.), the only manuscript.
The poem's threefold structure (thrall, freeman, earl) mirrors a social model known from other Old Norse and Indo-European sources.
The wordplay Konr ungr = konungr (king) is deliberately constructed and shows the poem concerns the divine origin of kingship.
B What we think we know
Whether the poem reflects an Irish social model (via Viking contact) or an older Indo-European three-tier scheme is debated.
The identification of Ríg with Heimdallr is based on the prose preface, whose age and reliability are debated.
C What we do not know
The poem's ending is lost. What Konr ungr does after the crow's urging cannot be established with current evidence.
Sources and further reading
Primary sources
- Neckel, Gustav, och Hans Kuhn. 1983. Edda: Die Lieder des Codex Regius nebst verwandten Denkmälern. 5. uppl. Heidelberg: Winter.
Translations
- Bellows, Henry Adams (trans.). 1923. The Poetic Edda. New York: The American-Scandinavian Foundation. (PD)
- Larrington, Carolyne (trans.). 2014. The Poetic Edda. Rev. ed. Oxford: Oxford University Press.
Scholarly works
- Lindow, John. 2001. Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford: Oxford University Press.
- Simek, Rudolf. 1993. Dictionary of Northern Mythology. Translated by Angela Hall. Cambridge: D. S. Brewer.
- de Vries, Jan. 1956–1957. Altgermanische Religionsgeschichte. 2 vols. Berlin: de Gruyter.
- Turville-Petre, E. O. G. 1964. Myth and Religion of the North: The Religion of Ancient Scandinavia. London: Weidenfeld and Nicolson.
English translation: own translation.