Hárbarðsljóð
The Lay of Hárbard
Hårbards sång
60 stanzas
Summary
A
Hárbarðsljóð is a flyting, a ritualized verbal duel, between Thor and Odin. Thor arrives at a sound and calls for the ferryman, who names himself Hárbarðr ('Grey-beard'). The ferryman refuses to carry him, and they begin exchanging boastful tales and insults.
The conflict reveals a social and theological divide: Thor boasts of killing giants and protecting Ásgarðr and Miðgarðr. Hárbarðr boasts of seducing women, inciting kings against each other, and gathering the slain in Valhöll. In stanza 24 the contrast is sharply formulated: Odin gets the jarls who fall in battle, Thor gets the thralls.
The poem contains mythological allusions found in no other source: Thor's battle against berserker-women on Hlésey, Hárbarðr's five winters with Fjölvarr, and the insinuation of Sif's infidelity. The metre shifts unusually between ljóðaháttr, málaháttr, and fornyrðislag, sometimes with prose interludes.
The flyting ends unresolved. Hárbarðr ultimately refuses to ferry Thor and gives him directions the long way around the sound. Thor departs humiliated, without having identified his opponent as Odin.
The story
Þórr kvað:"Ferðu mik, ferðu mik yfir sund;mun ek þér launa ef þú lifir."Hárbarðr kvað:"Hvaðan ertu kominn, karl?"
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Ek em Þórr, inn þrúðugr þéwaz,sonr Óðins,gangit ek austan,hvat heitir þú, karl?"
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Hárbarðr em ek,hygg ek at ek sjaldan feli nafn mitt."Þórr kvað:"Hví skaltu fela nafn þitt?"
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Þat mun ek þér gjalda,ef ek kem yfir sund,þó at þú séir illr maðr."Hárbarðr kvað:"Standaðu þar en gang ek hingat!"
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Hvat er þat er þú ferr einnok ert svo lítt klæðr?Ert þú griðungr eða þræll?"Hárbarðr kvað:"Ek em engi þræll."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Lítt líkr þú Þór.Hvar léztu þínar hamrar?Þú líkr mér karlmaðrer í hólmi liggr."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Ek em Þórr, inn þrúðugr ás,ok mun ek lengi lífa.En þú? Hverr ert þú,þú inn meinsamr maðr?"
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Þú ert karl af konu borinok heyr ek þér of þegna þrá.Fór ek í gær at eiga,þær konu er þér þótti fríðastar."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Illa skalt þú þat hafa,er þú meinar mér ferju.Hvaðan ertu?Hvat heitir þú?"
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Ek drap Hrungni,þann inn þróttvísa þurs,ok fór ek síðan suðr,þar er Bestlu börn bjuggu."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Ek var meðr Fjölnifimm vetr alla,þar ek vann konurok gat mér góðar kvánar."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Ek drap Þjaza,þann inn ámátka jötun;upp ek skaut augumAlsvinnr jötuns til himins heiðs."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Ek var í Vallandiok vígum sœkta,eggjum konurok aldri sœmðum."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Ek var austrok jötnar barðak,illrar þjóðar;væri engi maðref þeir mættu lifa."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Ek var í Hléseyjuok heiðnar konurvísa í seiðs lists;þær er fjölkynngar vóruok gerðu mér gaman."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Illa launaðir þú þágóðar konur.Hvat launaðir þú þeimer þér gaman gerðu?"
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Hvítbaðmr hét sá,er ek svik í skógi,þan er þú kunnir helzt,sveiddi mér af konu hans."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Ek drap berserkja,þær er bjuggu á Hléseyju,þær er váru illr,ok gerðu mér ilt."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Skǫmm ætlar þú mérþat er þú sló konur.Þat er mikil níðat berjask við konur."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Vargynjar váru þær,varðat þær konur;þær skófu skip míner ek hafða fest,ok þrjótu járna klumba."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Sif á þú heima,hana mundir þú hitta vilja;þat myndi meiri torftil þín, er þú þessa skjótir."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Gœðisk þú orðumþeim er til ills mér kveðr.Ek hygg at þú lygr;mun ek fara til þínef ek komask yfir sund."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Ek sat hér fimm vetrok fór síðan austrþar er hildingr lá,þengill þjóðar;þar hjálpðak honum,nam ek sjálfr gull."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Óðinn á jarlanaer í val falla,en Þórr á þræla kyn."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Óþyrmt mælir þú,inn vesall maðr;mun ek reka þikmeð hamri, ef ek kem."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Ek var austrok jötunkonur barðakþær er fjall fóru;stórar váru þærok miklar at þrot."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Kunn ek þínar ferðir:þú varst í Geirrøðar görðumþar léztu hamra þína,ok þurfðir hjálpar."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Þat var þá er ek fórat Geirrøð inn fróða;en þú léztu þar Grið hjálpa mér,ok var sú kona góð."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Þrjár rǫðull tók ekat vinna konu Hlórriða;þær er fegrstar váruundir himni heiðum."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Mörg eru þín in mörgu orð,mun ek þér þau launa ef ek komk yfir,þykki mér þú munu fá þat er þú getr,ef ek komk til fundar við þik."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Þar mun ek bíða þín,þú finnsk ek hér við þik fúss;",eigi hefr þú orðit harðarisíðan þú Hrungnir áttir."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Fimm vetr var ek með Fjölvará ey þeiri er Algrœn heitir;þar vér bǫrðumk ok beiddumk,fengum fólk ok feldum,þar nam ek at ganga í gegnum glýjaðar konur."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Vitr var sú kona er við mik kom,ok hvíldi hjá mér;hon gaf mér gull ok gleði,ok kyssumk vér af líki;",slíkt getr þú aldrigi, Þórr."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Góðar dísir gáfu mér þat,er ek sló í Hléseyjar:berserks konur bǫrðumk við,þær er verst gerðu;",þær vildu mik villa."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Átta systr þeira tók ek þar,ok hafðak þær allar;hvat gerðir þú þá, Hárbarðr,meðan ek þetta starfaða?"
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Fleirr var ek þá,er ek fann Þjaza,ok kastaðak augum ins aldna jötuns á fjall;",en þú varst í vettvangi Þrymheimsins",þá er þú í ganta skapt galðit."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Níðingr ertu, Hárbarðr,er þú þat mér verpt;hygg ek at þú munt fallaef vit finnumk."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Ráð vilda ek þér gefaef ek þér trúða,far þú langan veg um land;þat er skemmra þér at fara,þó at lengra sé."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Nú er mér ilt,mun ek langa leið fara;svá er oss ætlat at ganga þenna veg;",þínum orðum þykki mér vera ilt."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Fleira hygg ek at þú áttirvið konu þína,en við jǫtna kynslóð;",þá er þú í austrveg fórr",hǫfuð þitt leyndirtu."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Ek em sannr at segja:ek sló Þjálfa þarok Röskvu rauða,þat váru mín þjónustufolk;",þat er mér til gagns."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Ek var í víg ok völva kannaðik,hvárttveggja þykkir mér hafa verit góðr leikr;aldrei lagðak sætt með seggja sonum;",Óðinn á jarla er í val falla,en Þórr á þræla kyn."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Ójafnan skipta myndir þú á liðief þú áttir meiri vald;þrælar hafa mér bygt;ek þykki mér eigi lítill maðr."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Ek þvarr Miðgarðok varða ek garð goðanna;þrjú hundruð ok þrír tigufell ek jötna;hvat gerðir þú, Hárbarðr, í þeim tíma?"
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Ek var með Rindrok gáfumk vel;hon er einkarliga fríðok forkunnar klok;",þó tók hún mik til sín."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Illr er sá félagier lítinn hlut er útan;rétt lýtr er þú kannthvat Þórr kann gera."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Gerðir þú eigi þater þú skyldir, Þórr;þú sat heima ok hugðirum Sifjar leikara."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Muntu nú, Hárbarðr,hér standa ok þylja mér háð,ef ek komk yfir ok til þín;þér mun ek þá launa illum launum."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Ferja þik mun ek aldrei;faðu þú þínar brautir,eða far til Valhöllar;",þar sér þú þik ok þínar þrær."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Hvat mældir þú þat?Þykki mér þú vera inn mesti níðingr;ek mun þér gefa Hrungnishjartaef ek komk til þín."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Sif á hó heima,hann er þér at hitta þarfara;þat er þér meir þörfen við mik at þreyta."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Þú mælir þat er þér verðr at meini,gamall karl, orðum þínum;ek hygg at þú munt lyga;",ek trúi þér ekki."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Langt er til lands hér,en lengra til jötna;svá er þér ætlat, Þórr,ganga langan veg."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Gef þú mér skipit, inn sauðgjafi,ek ferr þá ynnr um sund;",ok ef þú ferr eigi,þá mun ek þér launa þrátt."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Gakk þú af sundi;ek man sitja hér ok geyma fara;",fór þinn er mjök lengi of dvalðr",síðan vit þvættumk á milli."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Hárbarðr inn vesall,þú skalt mér vísa veginn;far mér til fundar við Miðgarð,ef þú vill eigi bera mik."
English translation: own translation.
Hárbarðr kvað:"Lítit er þér at synja þess;",far þú norðr þaðan er þú erttil þess er þú finnr Verland;þar mun Fiörgyn hitta þik, mær, son sinn;",ok vísar þér þaðan til Óðins landa."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Má ek þangat komask í dag?"Hárbarðr kvað:"Þó máttu komask þangat til sólar",en erfiðara er þér",er sól er í hafi."
English translation: own translation.
Þórr kvað:"Stutt mun vera okkart tal nú,síðan þú vill eigi ferja mik;launa mun ek þér þettaef við finnumk síðar."
English translation: own translation.
Key concepts
- flyting , ritualized verbal duel; Hárbarðsljóð and Lokasenna are the foremost examples in Eddic poetry
- Hárbarðr , Odin's disguise-name, 'Grey-beard'; one of many heiti concealing his identity
- Hrungnir , the stone-giant Thor killed in single combat; referenced in Thor's boasts (stanzas 14-15)
- einherjar , the fallen warriors Odin gathers; the flyting's core concerns who receives the slain
- ljóðaháttr , one of the three metres alternating in the poem; associated with wisdom and magic
- málaháttr , the 'speech-metre'; occurs in Hárbarðsljóð mixed with ljóðaháttr and fornyrðislag
- Sif , Thor's wife; Hárbarðr insinuates her infidelity, a unique mythological detail
- Þjazi , the giant who abducted Iðunn; Thor references battles with his offspring
Interpretive traditions
A What we know
Hárbarðsljóð is preserved solely in Codex Regius (GKS 2365 4to). The poem is absent from AM 748 I 4to.
The poem's mixed metre (ljóðaháttr, málaháttr, fornyrðislag) is textually well established and unusual in Eddic poetry. Most Eddic poems maintain a single metre throughout.
The flyting genre has parallels in Irish, Anglo-Saxon, and other Germanic tradition. The poem's basic structure (verbal duel at a boundary, with mythological boasts) is genre-typical.
The contrast between Odin's and Thor's social domains (jarls/warrior-death vs thralls/physical strength) mirrors a functional division with parallels in the Dumézilian tripartite scheme, regardless of how one evaluates that scheme as an analytical tool.
B What we think we know
The dating of the poem is debated. The mixed metre has been interpreted as either archaic (an older compositional technique) or as a sign of late, experimental poetry. De Vries (1957) proposed early composition; other scholars see it as among the younger Eddic poems.
Whether the poem reflects an actual cultic conflict between Odin-worship and Thor-worship (for instance regional differences in Scandinavia) or is a purely literary play with mythological contrasts has been the subject of long-standing debate.
The insinuation of Sif's infidelity (stanza 48) lacks support in other extant sources. Its significance, whether it reflects a lost myth-tradition or is a poetic provocation without mythological basis, is unclear.
The relationship of the prose interludes to the verses has been discussed. Some scholars view them as secondary editorial additions; others argue that the flyting genre naturally mixes verse and prose.
C What we do not know
Several of Hárbarðr's mythological allusions (five winters with Fjölvarr, the battles on Algrœn) have no parallels in other extant literature. Whether they reference lost myths or are the poet's own inventions cannot be determined with the current source material.
The social context for the poem's performance is unknown. Proposals include court entertainment, cult drama, and carnivalesque parody, yet none can be substantiated.
Whether Thor at the poem's end actually sees through Hárbarðr's identity or remains unaware is textually ambiguous. The poem provides no definitive answer.
Sources and further reading
Primary sources
- Neckel, Gustav, och Hans Kuhn. 1983. Edda: Die Lieder des Codex Regius nebst verwandten Denkmälern. 5. uppl. Heidelberg: Winter.
Translations
- Bellows, Henry Adams (trans.). 1923. The Poetic Edda. New York: The American-Scandinavian Foundation. (PD)
- Larrington, Carolyne (trans.). 2014. The Poetic Edda. Rev. ed. Oxford: Oxford University Press.
Scholarly works
- Lindow, John. 2001. Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford: Oxford University Press.
- Simek, Rudolf. 1993. Dictionary of Northern Mythology. Translated by Angela Hall. Cambridge: D. S. Brewer.
- de Vries, Jan. 1956–1957. Altgermanische Religionsgeschichte. 2 vols. Berlin: de Gruyter.
- Turville-Petre, E. O. G. 1964. Myth and Religion of the North: The Religion of Ancient Scandinavia. London: Weidenfeld and Nicolson.
- Clunies Ross, Margaret. 1994–1998. Prolonged Echoes: Old Norse Myths in Medieval Northern Society, vols. I–II. Odense: Odense University Press.
- McKinnell, John. 2014. Essays on Eddic Poetry. Ed. Donata Kick and John D. Shafer. Toronto: University of Toronto Press.
English translation: own translation.