Vafþrúðnismál
The Lay of Vafthrudnir
Vaftrudnirs tal
55 stanzas
Summary
A
Vafþrúðnismál portrays a wisdom contest between Odin, disguised as Gagnráðr, and the ancient giant Vafþrúðnir. The poem opens with Odin consulting Frigg about the journey; she counsels against it yet wishes him well. In Vafþrúðnir's hall a contest begins in which the loser forfeits his head.
Vafþrúðnir first tests Gagnráðr with four questions of cosmic knowledge: the name of Day's horse (Skinfaxi), the name of Night's horse (Hrímfaxi), the river dividing gods and giants (Ífingr), and the battlefield of Ragnarök (Vígríðr). Gagnráðr answers all correctly and takes over as questioner.
Odin's questions probe deeper: the creation of the world from Ymir's body, the origin of Sun and Moon, the fathers of Day and Night, the progenitors of Winter and Summer, the oldest of all beings. Then he turns to eschatology: the events of Ragnarök, which gods survive, the fate of Fenrir, the fire of Surtr.
The poem's climax arrives in stanza 54, where Odin poses the question only he himself can answer: what he whispered in Baldr's ear on the funeral pyre. Vafþrúðnir realizes his opponent is Odin himself and concedes defeat. The poem is one of the most important sources for Old Norse cosmology and eschatology.
The story
Heima letja mynda ek Herjan þikí görðom goða;þvíat engi jötunn þykki mér jafnramrsem Vafþrúðnir vera.
English translation: own translation.
Fjölð ek fór, fjölð ek freistaðak,fjölð ek reynda regin;þat vilda ek vita, hvé í Vafþrúðnishöllom hætt sé.
English translation: own translation.
Heill þú farir, heill þú aftr komir,heill þú á sinnom sér!Œði þín þér duga,þars þú skalt, gamall, orðom skiptavið inn alsvinna jötun.
English translation: own translation.
Gagnráðr ek heiti,kominn erumk af göngom þreytti;þyrstr erumk nú, Vafþrúðnir,til þínar hallar kominn;hróðr þér at hittask,ok þat ráð ek þykkjumk.
English translation: own translation.
Hví skaltu, Gagnráðr,mæla af gólfi?Far þú í sess í sal;þá skylda vit freista,hvárt er meiri maðr er,gestr eða inn gamli þula.
English translation: own translation.
Þursa þjóðarhefr þú gestr kominntil hallar Vafþrúðnis;heilir þér, þú gengrór goðum öllum,eðr þú farir ór hallinni heill.
English translation: own translation.
Heil þú nú, Vafþrúðnir!Nú vil ek þínafreista fræði;ráð þú ek fregnafyr inn aldna hal,ef þú, Vafþrúðnir, vitir.
English translation: own translation.
Hvat er þat manna,er ek mank eigi,er þú ferr um dím hallar?Ór gólfi þúgengr til þess,þars vit freistask munom.
English translation: own translation.
Gagnráðr ek heiti,nú erumk kominn gangr þreyttr;þyrstr emk ok þreytr;þess emk nú kominntil þínar hallar,hölða vinr, at sjá þik.
English translation: own translation.
Seg þú mér, Gagnráðr,alls þú á gólfi villþínar freista gæfu:hvat heitir sá jór,er dregr dag hverjanum grund gumna heiman?
English translation: own translation.
Skinfaxi heitir,er inn skíra dregrdag um dróttmögu;hesta beztrþykkir hann meðal Hreiðgotar,ey lýsir mön af mars.
English translation: own translation.
Seg þú mér, Gagnráðr,alls þú á gólfi villþínar freista gæfu:hvat heitir sá jór,er dregr nótt hverjaum grund gumna heiman?
English translation: own translation.
Hrímfaxi heitir,er hverja dregrnótt um nýt regin;meldropa fellraf mömom hans,þaðan kemr dögg um dala.
English translation: own translation.
Seg þú mér, Gagnráðr,alls þú á gólfi villþínar freista gæfu:hvat heitir sá ár,er deilir með jötna sonomgrund ok með goðom?
English translation: own translation.
Ífingr heitir á,er deilir með jötna sonomgrund ok með goðom;opinn rennahann skal um aldrverðrat íss á ánni.
English translation: own translation.
Seg þú mér, Gagnráðr,alls þú á gólfi villþínar freista gæfu:hvat heitir völlr,er finnask vígi atSurtr ok in sæl goð?
English translation: own translation.
Vígríðr heitir völlr,er finnask vígi atSurtr ok in sæl goð;hundrað rastahann er á hverja hönd,sá er þeim völlr vitaðr.
English translation: own translation.
Fróðr ertu nú, gestr,far þú á bekk jötunsok mælumk í sess saman;höfðit veðjumvit í höllinnigestr, at gialdrfæri.
English translation: own translation.
Seg þú mér, Vafþrúðnir,alls ek viljaþínar freista fræði:hvaðan jörð um komeða upphiminnfyrst, inn fróði jötunn?
English translation: own translation.
Ór Ymis holdivar jörð of sköpuð,en ór beinum björg,himinn ór hausiins hrímkala jötuns,en ór sveita sær.
English translation: own translation.
Seg þú mér, Vafþrúðnir,hvaðan máni kom,sá er ferr menn yfir,eða sól it sama?
English translation: own translation.
Mundilfari heitir,hann er Mána faðirok svá Sólar it sama;himin hverfaþau skulu hverjan dagöldunm at tali mönnom.
English translation: own translation.
Seg þú mér, Vafþrúðnir,hvaðan dagr of kom,sá er ferr dróttmögu yfir,eða nótt með niðom?
English translation: own translation.
Dellingr heitir,hann er Dags faðir,en Nótt var Nörvi borin;ný ok niðrscópu ginnreginmönnomm at tali mála.
English translation: own translation.
Seg þú mér, Vafþrúðnir,hvaðan vetr of komeða varmt sumarfyrst með fróðom goðom?
English translation: own translation.
Vindsvalr heitir,hann er Vetrar faðir,en Svásuðr Sumars;mörg eru regin,en þat er mönnom fáttkunnt um þeira kyn.
English translation: own translation.
Þórr er Óðins sonr,en Ásabragr minn;kunnr er mér Aurgelmir,hann var allraása ok jötnaaldinn faðir.
English translation: own translation.
Segðu þat it fjórða,alls þik fróðan kveðaok þú, Vafþrúðnir, vitir:hvaðan Aurgelmir kommeð jötna sonumfyrst, inn fróði jötunn?
English translation: own translation.
Ór Élivágumstukku eitrdropar,svá óx, unz ór varð jötunn;þar eru várar ættarkvámu allar saman,því er þat æ allt til atalt.
English translation: own translation.
Segðu þat it fimta,alls þik fróðan kveðaok þú, Vafþrúðnir, vitir:hverr þeira Bergelmiinn baldni jötunn,hvernig áðr of gat?
English translation: own translation.
Undir hendi vaxakváðu hrímþursimær ok mögr saman;fótr við fœtigat ins fróða jötunssexhöfðaðan son.
English translation: own translation.
Segðu þat it sétta,alls þik fróðan kveðaok þú, Vafþrúðnir, vitir:hvat er þat it fyrstaer þú fyr manteða elztr of veiztu?
English translation: own translation.
Órar þúsundirára áðr væri jörð sköpuð,þá var Bergelmir borinn;þat it fyrstaer ek fyr man:hinn fróði jötunn á lúðr of lagiðr.
English translation: own translation.
Segðu þat it sjaunda,alls þik fróðan kveðaok þú, Vafþrúðnir, vitir:hvaðan vindr um kemrsvá at ferr yfir flóð,hann sjálfr of sést aldrigi?
English translation: own translation.
Hræsvelgr heitirer sitr á himins enda,jötunn í arnar ham;af hans vængjumkveða vindana komaalla menn yfir.
English translation: own translation.
Segðu þat it áttunda,alls þik fróðan kveðaok þú, Vafþrúðnir, vitir:hvaðan Njörðr of kommeð ása sonum,hann á höfuð hof ok hörgum,ok varð-a hann ásum borinn?
English translation: own translation.
Í Vanaheimiskópu hann vís reginok seldu at gíslingu goðum;at aldar rokihann mun aptr komaheim í Vanaheim.
English translation: own translation.
Segðu þat it níunda,alls þik fróðan kveðaok þú, Vafþrúðnir, vitir:hverjar ro þær meyjarer líða mar yfir,fróðar, at freca líða?
English translation: own translation.
Allir einherjarÓðins túnum íhöggvask hverjan dag;val þeir kjósaok ríða vígi frá,sitja meirr of sáttir saman.
English translation: own translation.
Segðu þat it tíunda,alls þik fróðan kveðaok þú, Vafþrúðnir, vitir:hverr ása eða Ymir barnamegi vitahvat var á aldar roki?
English translation: own translation.
Ór Élivágumþrúðuðu eitrdropar,svá óx, unz ór varð jötunn;þar eru várar ættarkvámu allar saman,því er þat æ allt til atalt.
English translation: own translation.
Segðu þat it ellipta,hvar þú, Vafþrúðnir,vitir frá aldar roki:hvaðan koma meyjarer líða mar yfir,fróðar, at freca líða?
English translation: own translation.
Þrjár þjóðárfalla þorp yfirMöguþrasnis meyja;hamingjar einarþær í heimi eru,þótt þær með jötnum alnar.
English translation: own translation.
Segðu þat it tólpta,hvar þú, Vafþrúðnir,vitir frá aldar roki:hitt er enn, Gagnráðr,er þú gott vitir,hvernig rúnar of fáðr?
English translation: own translation.
Ór rúnum goðaok Ginnunga Gapok frá Sólu ek þat segi;í heima níuek fór, Niflhel neðan,þar em ek nú, Gagnráðr, kominn.
English translation: own translation.
Segðu þat it þrettánda,hvar þú, Vafþrúðnir,vitir frá aldar roki:hverr mun mannalifa eptirer inn mæri líðr Fimbulvetr?
English translation: own translation.
Líf ok Lífþrasir,en þau leynask munuí holti Hoddmímis;morginsdöggvarþau sér at mat hafa,þaðan af aldir alask.
English translation: own translation.
Segðu þat it fjórtánda,hvar þú, Vafþrúðnir,vitir frá aldar roki:hverr mun sól stýraá sléttum vegier þessa hafi Fenrir of farin?
English translation: own translation.
Dóttir Sólarberr álfröðulláðr hana Fenrir of fari;sú skal ríðaþá er regin deyjamóðurveg mær of metr.
English translation: own translation.
Segðu þat it fimmtánda,hvar þú, Vafþrúðnir,vitir frá aldar roki:hverir skolu gangaGimlé goðs at:þá er slökkr Surta logi?
English translation: own translation.
Víðarr ok Válibyggia vé goða,þá er slökkr Surta logi;Móði ok Magniskolu Mjöllni hafaVingnis at vígþroti.
English translation: own translation.
Segðu þat it sextánda,hvar þú, Vafþrúðnir,vitir frá aldar roki:Óðinn mun fyrstrvið úlf vega,en bani verðr þess inn ljósi Freyr.
English translation: own translation.
Hvat mælti Óðinnáðr á bál stígisjálfr í eyra syni?
English translation: own translation.
Engi veithvat þú í árdagasagðir í eyra syni;feigum munnimælta ek mína forna stafiok um ragnarök;nú ek við Óðin deildak,er þú ert æ vísastr vera.
English translation: own translation.
Key concepts
- ljóðaháttr , the chant-metre dominating Vafþrúðnismál; three lines per half-stanza with the third a full line, typical for mythological dialogue
- Gagnráðr , Odin's disguise-name in the poem, likely meaning 'one who gives good counsel' or 'one who wins victory'
- Ymir , the primordial giant from whose body the gods fashioned the world; also called Aurgelmir in the poem
- Élivágar , the twelve venomous ice-rivers flowing from Hvergelmir, from which Ymir arose
- einherjar , the fallen warriors in Valhalla who fight each day and are reconciled each evening at the feast
- Ragnarök , the doom of the gods; Vafþrúðnir answers several questions about its course and aftermath
- Hræsvelgr , the giant in eagle-form at heaven's edge whose wings create the wind
- Baldr , Odin's son whose funeral pyre is the subject of the poem's decisive question (stanza 54)
- Fenrir , the wolf that swallows Odin at Ragnarök, avenged by his son Víðarr
- lúðr , the philologically contested object on which Bergelmir was placed; interpretations include coffin, cradle, mill-frame, and boat
Interpretive traditions
A What we know
Vafþrúðnismál is preserved in Codex Regius (GKS 2365 4to) and fragmentarily in AM 748 I 4to. The poem's position as the third poem in Codex Regius (after Völuspá and Hávamál) is textually established.
The poem's basic structure as a wisdom contest (mannjafnaðr) with the head as stake is a well-established genre in Old Norse poetry, with parallels in Alvíssmál and Hervarar saga.
The cosmogonic information in the poem (Ymir's body as world-material, Élivágar, Bergelmir) agrees with and supplements the accounts in Völuspá and Gylfaginning.
Odin's disguise-pattern, wandering among other beings in masked identity to seek knowledge, is consistent throughout the mythological tradition (cf. Grímnismál, Hávamál 138-145).
The poem uses ljóðaháttr throughout, the metre that in Eddic poetry is consistently associated with mythological wisdom-dialogue.
B What we think we know
The dating of the poem is debated. Linguistic features and the archaic character of the content have led some scholars (de Vries 1957) to place the composition early, perhaps in the 10th century, while others see it as contemporary with the Codex Regius editorial period.
The meaning of lúðr in stanza 34 (Bergelmir 'was placed on a lúðr') is one of the most discussed philological questions in Eddic scholarship. Interpretations include coffin, cradle, mill-frame, and boat. The choice of interpretation affects whether the passage is seen as a parallel to the biblical Noah narrative.
Whether Vafþrúðnir represents a specific cosmological tradition distinct from that of Völuspá, or whether both poems draw on a shared mythological stock, is the subject of ongoing discussion.
Mögþrasir's maidens (stanza 49) have been interpreted as dísir (guardian spirits), norns, or a distinct group of cosmic beings. The identification is uncertain.
Frigg's role in the opening (stanzas 1-4) has been interpreted as a ritual frame: the wife who warns and blesses before the dangerous journey, possibly with connections to seiðr traditions.
C What we do not know
What Odin whispered in Baldr's ear (stanza 54) is intentionally left unanswered in the poem. No extant source reveals the content. The question functions as a narrative trap, and the silence around the answer is likely the point rather than a gap in the tradition.
Whether the poem's wisdom contest reflects an actual cultic or ritual practice (initiation rite, seiðr ceremony, midwinter feast) or is a purely literary construction remains unknown.
The relationship between Vafþrúðnir as a character and any local traditions about specific giants in Nordic folklore lacks attestation outside this poem.
Sources and further reading
Primary sources
- Neckel, Gustav, och Hans Kuhn. 1983. Edda: Die Lieder des Codex Regius nebst verwandten Denkmälern. 5. uppl. Heidelberg: Winter.
Translations
- Bellows, Henry Adams (trans.). 1923. The Poetic Edda. New York: The American-Scandinavian Foundation. (PD)
- Larrington, Carolyne (trans.). 2014. The Poetic Edda. Rev. ed. Oxford: Oxford University Press.
Scholarly works
- Lindow, John. 2001. Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford: Oxford University Press.
- Simek, Rudolf. 1993. Dictionary of Northern Mythology. Translated by Angela Hall. Cambridge: D. S. Brewer.
- de Vries, Jan. 1956–1957. Altgermanische Religionsgeschichte. 2 vols. Berlin: de Gruyter.
- Turville-Petre, E. O. G. 1964. Myth and Religion of the North: The Religion of Ancient Scandinavia. London: Weidenfeld and Nicolson.
- Clunies Ross, Margaret. 1994–1998. Prolonged Echoes: Old Norse Myths in Medieval Northern Society, vols. I–II. Odense: Odense University Press.
- McKinnell, John. 2014. Essays on Eddic Poetry. Ed. Donata Kick and John D. Shafer. Toronto: University of Toronto Press.
English translation: own translation.