Völuspá
The Prophecy of the Seeress
Valans spådom
Sixty-six stanzas that span cosmogony, mythic history, and Ragnarok, delivered as a seeress's vision of the world's course
Summary
A
A seeress's vision of the world's course, from Ginnungagap to Ragnarok and the world that follows. The poem is framed: Odin himself has sought the seeress out to make her speak (st. 1, 28), and she answers in a sequence of remembered images that shifts gradually from past to prophecy.
The opening stanzas (1–8) contain the creation. Then follow the catalogue of dwarves (9–16), the making of humans (17–18), Yggdrasil and the norns (19–20), and the outbreak of the first war through the burning of Gullveig (21–24). The middle section (25–44) weaves individual myths together: the bargain with the wall-builder, Heimdallr's horn, Odin's sacrifice, the binding of Loki, the signs of the world's end. Ragnarok runs across stanzas 45–58. The close (59–66) describes the earth rising from the sea, the surviving gods returning to Iðavöllr, a new golden hall at Gimlé, and a final image of Níðhöggr flying away with corpses.
Völuspá is the most quoted of the Eddic poems and the one that provides the fullest frame for Old Norse cosmology. It is also the most debated. Christian influence is evident in several passages (especially in the Ragnarok imagery), but the extent of that influence remains an active scholarly question.
The story
Ek man jötnaár um borna,þá er forðum mikfœdda höfðu;níu man ek heima,níu íviðjur,mjötvið mæranfyr mold neðan.
English translation: own translation.
Ár var alda,þat er ekki var,vara sandr né særné svalar unnir;jörð fannsk ævané upphiminn,gap var ginnunga,en gras hvergi.
English translation: own translation.
Áðr Burs synirbjöðum upp um hófu,þeir er Miðgarðmæran skópu;sól skein sunnaná salar steina,þá var grund gróingrœnum lauki.
English translation: own translation.
Sól varp sunnan,sinni mána,hendi inni hœgriof himinjöður;sól þat né vissihvar hón sali átti,stjörnur þat né vissuhvar þær staði áttu,máni þat né vissihvat hann megins átti.
English translation: own translation.
Þá gengu regin öllá rökstóla,ginnheilug goð,ok of þat gættusk;nótt ok niðjumnöfn um gáfu,morgin hétuok miðjan dag,undorn ok aftan,árum at telja.
English translation: own translation.
Hittusk æsirá Iðavelli,þeir er hörg ok hofhátimbruðu;afla lögðu,auð smíðuðu,tangir skópuok tól gerðu.
English translation: own translation.
Tefldu í túni,teitir váru,var þeim vettergisvant ór gulli,uns þrjár kvámuþursa meyjarámáttkar mjökór Jötunheimum.
English translation: own translation.
Þá gengu regin öllá rökstóla,ginnheilug goð,ok of þat gættusk,hverr skyldi dvergadróttir skepjaór Brimis blóðiok ór Bláins leggjum.
English translation: own translation.
Þar var Móðsognirmæztr um orðinndverga allra,en Durinn annarr;þeir mannlíkunmörg um gerðu,dvergar ór jörðu,sem Durinn sagði.
English translation: own translation.
Nýi, Niði,Norðri, Suðri,Austri, Vestri,Alþjófr, Dvalinn,Nár ok Náinn,Nípingr, Dáinn,Bífurr, Bafurr,Bömburr, Nóri,Ánn ok Ánarr,Ái, Mjöðvitnir.
English translation: own translation.
Veigr ok Gandalfr,Vindalfr, Þráinn,Þekkr ok Þorinn,Þrór, Vitr ok Litr,Nýr ok Nýráðr,nú hefi ek dverga,Reginn ok Ráðsviðr,rétt um talða.
English translation: own translation.
Fíli, Kíli,Fundinn, Náli,Hefti, Víli,Hannarr, Svíurr,Billingr, Brúni,Bíldr ok Búri,Frár, Hornbori,Frægr ok Lóni,Aurvangr, Jari,Eikinskjaldi.
English translation: own translation.
Mál er dvergaí Dvalins liðiljóna kindumtil Lofars telja;þeir er sóttufrá SalarsteiniAurvanga sjöttil Jöruvalla.
English translation: own translation.
Þar var Draupnirok Dolgþrasir,Hár, Haugspori,Hlévangr, Glóinn,Dóri, Óri,Dúfr, Andvari,Skirfir, Virfir,Skáfiðr, Ái.
English translation: own translation.
Alfr ok Yngvi,Eikinskjaldi,Fjalarr ok Frosti,Finnr ok Ginnarr;þat mun æ uppi,meðan öld lifir,langniðja talLofars hafat.
English translation: own translation.
Uns þrír kvámuór því liðiöflgir ok ástkiræsir at húsi;fundu á landilítt megandiAsk ok Embluörlöglausa.
English translation: own translation.
Önd þau né áttu,óð þau né höfðu,lá né lætiné litu góða;önd gaf Óðinn,óð gaf Hœnir,lá gaf Lóðurrok litu góða.
English translation: own translation.
Ask veit ek standa,heitir Yggdrasill,hár baðmr, ausinnhvíta auri;þaðan koma döggvarþærs í dala falla,stendr æ yfir grœnnUrðarbrunni.
English translation: own translation.
Þaðan koma meyjar,margs vitandi,þrjár ór þeim saler und þolli stendr;Urð hétu eina,aðra Verðandi,skáru á skíði,Skuld ina þriðju;þær lög lögðu,þær líf kurualda börnum,örlög seggja.
English translation: own translation.
Þat man hon fólkvígfyrst í heimi,er Gullveigugeirum studduok í höll Hárshana brenndu,þrysvar brenndu,þrysvar borna,oft, ósjaldan,þó hon enn lifir.
English translation: own translation.
Heiði hana hétu,hvars til húsa kom,völu velspáa,vitti hon ganda;seið hon, hvars hon kunni,seið hon hugleikin,æ var hon anganillrar brúðar.
English translation: own translation.
Þá gengu regin öllá rökstóla,ginnheilug goð,ok of þat gættusk,hvárt skyldu æsirafráð gjalda,eða skyldu goðin öllgildi eiga.
English translation: own translation.
Fleygði Óðinnok í fólk um skaut,þat var enn fólkvígfyrst í heimi;brotinn var borðveggrborgar ása,knáttu vanir vígspávöllu sporna.
English translation: own translation.
Þá gengu regin öllá rökstóla,ginnheilug goð,ok of þat gættusk,hverr hefði loft alltlævi blandit,eða ætt jötunsÓðs mey gefna.
English translation: own translation.
Þórr einn þar váþrunginn móði,hann sjaldan sitrer hann slíkt of fregn;á gengusk eiðar,orð ok sœri,mál öll meginlig,er á meðal fóru.
English translation: own translation.
Veit hon Heimdallarhljóð um fólgitund heiðvönumhelgum baðmi;á sér hon ausaskaurgum forsiaf veði Valföðrs.Vituð ér enn, eða hvat?
English translation: own translation.
Ein sat hon úti,þá er inn aldni kom,Yggjungr ása,ok í augu leit:"Hvers fregnið mik?Hví freistið mín?Allt veit ek, Óðinn,hvar þú auga falt,í inum mæraMímisbrunni."
English translation: own translation.
Drekkr mjöð Mímirmorgin hverjanaf veði Valföðrs.Vituð ér enn, eða hvat?
English translation: own translation.
Sá hon valkyrjurvítt um komnar,görvar at ríðatil Goðþjóðar;Skuld helt skildi,en Skögul önnur,Gunnr, Hildr, Göndulok Geirskögul.Nú eru talðarnönnur Herjaföðrs,görvar at ríðagrund, valkyrjur.
English translation: own translation.
Sá hon Baldri,blóðgum tívur,Óðins barni,örlög fólgin;stóð um vaxinnvöllum hærimjór ok mjök fagrmistilteinn.
English translation: own translation.
Varð af þeim meiði,er mér sýndisk,harmflaug hættlig,Höðr nam skjóta.
English translation: own translation.
Baldrs bróðir varof borinn snimma,sá nam Óðins sonreinnættr vega.
English translation: own translation.
Þá kná Frigggráta í Fensölumvá Valhallar.Vituð ér enn, eða hvat?
English translation: own translation.
Hapt sá hon liggjaund Hvera lundilægjarns líkiLoka áþekkjan;þar sitr Sigyn,þeygi um sínumver velglýjuð.Vituð ér enn, eða hvat?
English translation: own translation.
Á fellr austanum eitrdalasöxum ok sverðum,Slíðr heitir sú.
English translation: own translation.
Stóð fyr norðaná Niðavöllumsalr ór gulliSindra ættar;en annarr stóðá Ókólni,bjórsalr jötuns,en sá Brimir heitir.
English translation: own translation.
Sal sá hon standasólu fjarriNáströndu á,norðr horfa dyrr;féllu eitrdroparinn um ljóra,sá er undinn salrorma hryggjum.
English translation: own translation.
Sá hon þar vaðaþunga straumamenn meinsvaraok morðvargaok þanns annars glepreyrarúnu;þar saug Níðhöggrnái framgengna,sleit vargr vera.Vituð ér enn, eða hvat?
English translation: own translation.
Austr sat in aldnaí Járnviðiok fœddi þarFenris kindir;verðr af þeim öllumeinna nökkurrtungls tjúgarií trolls hami.
English translation: own translation.
Fyllisk fjörvifeigra manna,rýðr ragna sjötrauðum dreyra;svört verða sólskinof sumur eptir,veðr öll válynd.Vituð ér enn, eða hvat?
English translation: own translation.
Sat þar á haugiok sló hörpugýgjar hirðir,glaðr Eggþér;gól um hánumí gaglviðifagrrauðr hani,sá er Fjalarr heitir.
English translation: own translation.
Gól um ásumGullinkambi,sá vekr hölðaat Herjaföðrs;en annarr gelrfyr jörð neðan,sótrauðr haniat sölum Heljar.
English translation: own translation.
Geyr nú Garmr mjökfyr Gnipahelli,festr mun slitnaen freki renna.Fjölð veit hon frœða,fram sé ek lengraum ragna rökrömm sigtíva.
English translation: own translation.
Brœðr munu berjaskok at bönum verðask,munu systrungarsifjum spilla;hart er í heimi,hórdómr mikill,skeggöld, skálmöld,skildir ro klofnir,vindöld, vargöld,áðr veröld steypisk;mun engi maðröðrum þyrma.
English translation: own translation.
Leika Míms synir,en mjötuðr kyndiskat inu gallaGjallarhorni;hátt blæss Heimdallr,horn er á lopti,mælir Óðinnvið Míms höfuð.
English translation: own translation.
Skelfr Yggdrasilsaskr standandi,ymr it aldna tré,en jötunn losnar;hræðask allirá helvegum,áðr Surtar þannsefi of gleypir.
English translation: own translation.
Hrymr ekr austan,hefisk lind fyrir,snýsk Jörmungandrí jötunmóði;ormr knýr unnir,en ari hlakkar,slítr nái niðfölr,Naglfar losnar.
English translation: own translation.
Geyr nú Garmr mjökfyr Gnipahelli,festr mun slitnaen freki renna.
English translation: own translation.
Kjóll ferr austan,koma munu Muspellsof lög lýðir,en Loki stýrir;fara fíflmegirmeð freka allir,þeim er bróðirBýleists í för.
English translation: own translation.
Surtr ferr sunnanmeð sviga lævi,skínn af sverðisól valtíva;grjótbjörg gnata,en gífr rata,troða halir helveg,en himinn klofnar.
English translation: own translation.
Þá kemr Hlínarharmr annarr fram,er Óðinn ferrvið úlf vega;en bani Beljabjartr at Surti;þá mun Friggjarfalla angan.
English translation: own translation.
Geyr nú Garmr mjökfyr Gnipahelli,festr mun slitnaen freki renna.
English translation: own translation.
Þá kemr inn miklimögr SigföðurVíðarr vegaat valdýri;lætr hann megi Hveðrungsmund of standahjör til hjarta;þá er hefnt föður.
English translation: own translation.
Þá kemr inn mærimögr Hlöðynjar,gengr Óðins sonrvið orm vega;drepr af móðiMiðgarðs véurr,munu halir allirheimstöð ryðja;gengr fet níuFjörgynjar burrneppr frá naðriníðs ókvíðnum.
English translation: own translation.
Sól tér sortna,sígr fold í mar,hverfa af himniheiðar stjörnur;geisar eimiok aldrnari,leikr hár hitivið himin sjalfan.
English translation: own translation.
Geyr nú Garmr mjökfyr Gnipahelli,festr mun slitnaen freki renna.
English translation: own translation.
Fjölð veit hon frœða,fram sé ek lengraum ragna rökrömm sigtíva.
English translation: own translation.
Sér hon upp komaöðru sinnijörð ór ægiiðja grœna;falla forsar,flýgr örn yfir,sá er á fjallifiska veiðir.
English translation: own translation.
Finnask æsirá Iðavelliok of moldþinurmáttkan dœma,ok minnask þará megindómaok á Fimbultýsfornar rúnar.
English translation: own translation.
Þar munu eptirundrsamligargullnar töflurí grasi finnask,þærs í árdagaáttar höfðu.
English translation: own translation.
Munu ósánirakrar vaxa,böls mun allz batna,Baldr mun koma;búa þeir Höðr ok BaldrHropts sigtóptir,vel, valtívar.Vituð ér enn, eða hvat?
English translation: own translation.
Þá kná Hœnirhlautvið kjósa,ok burir byggjabrœðra tveggjavindheim víðan.Vituð ér enn, eða hvat?
English translation: own translation.
Sal sér hon standasólu fegra,gulli þakðan,á Gimlé;þar skulu dyggvardróttir byggjaok of aldrdagaynðis njóta.
English translation: own translation.
Þá kemr inn ríkiat regindómi,öflugr, ofan,sá er öllu ræðr.
English translation: own translation.
Þar kemr inn dimmidreki fljúgandi,naðr fránn, neðanfrá Niðafjöllum;berr sér í fjöðrum,flýgr völl yfir,Níðhöggr, nái.Nú mun hon søkkvask.
English translation: own translation.
Key concepts
- ginnunga gap , the yawning void before creation (st. 3)
- Miðgarðr , the fortified middle enclosure for humans (st. 4)
- Iðavöllr , the plain where the Æsir gather in the beginning and after Ragnarök (st. 7, 60)
- Yggdrasill , the world-tree, the ash connecting the nine worlds (st. 2, 19, 47)
- Urðr , first of the norns, the already-become (st. 20)
- seiðr , the ritual magic practised by Heiðr (st. 22)
- Gullveig , the figure burned three times, possibly identical with Freyja (st. 21)
- Baldr , the bleeding god whose death foreshadows Ragnarök; returns in the new world (st. 31-33, 62)
- Náströnd , corpse-shore, punishment-place for oath-breakers, murderers, and adulterers (st. 38-39)
- Ragnarök , the fate of the powers, the world's destruction and rebirth (st. 44-58)
- Fenrir , Loki's wolf-son, bound with Gleipnir, swallows Odin at Ragnarök (st. 44, 47, 52)
- Surtr , the black one, who comes from the south with flaming sword (st. 51-52)
- Naglfar , the ship of dead men's nails, loosed at Ragnarök (st. 48, 50)
- Gimlé , the gold-roofed hall in the new world, fairer than the sun (st. 64)
- Níðhöggr , the dragon gnawing Yggdrasil's roots, flying away with corpses in the closing stanza (st. 39, 66)
Interpretive traditions
A What we know
That Völuspá is framed, with the seeress as narrator and Odin as addressee, is uncontested and consistently carried through. The refrain "vituð ér enn, eða hvat?" recurs as a structuring element.
That the poem runs from cosmogony (st. 1-8) through the dwarf catalogue (9-16), the creation of humans (17-18), the norns (19-20), the first war (21-24), mythic history (25-44), Ragnarök (45-58), and a new world (59-66) is a consensus.
That Codex Regius and Hauksbók give different readings of several stanzas (especially 3, 28-29, 54-55, 65) is textually established. Stanza division in the dwarf catalogue and in the Ragnarök section varies between editions.
That Baldr's death (st. 31-33) and Loki's binding (st. 35) are central narrative moments linking the mythic history to Ragnarök is uncontested.
That the Ragnarök description (st. 45-58) follows an escalating structure, from moral dissolution through cosmic collapse to total destruction, is established in scholarship.
B What we think we know
That Völuspá carries Christian influence is widely accepted, but the degree is debated. The new world of Ragnarök (st. 59-64), the Gimlé passage (st. 64), and "the mighty one" (st. 65) in particular have parallels to Revelation and New Testament eschatology. Dronke (1997, II) argues for a late 11th-century composition date on precisely these grounds.
That Gullveig (st. 21) is identical with Freyja is a widespread reading (Turville-Petre 1964, 159), but it rests mainly on the name's association with gold and Freyja's link to wealth.
Whether the seeress in stanza 22 (Heiðr) is the same figure who speaks throughout, or a different figure, is a live question in reading (Lindow 2001, 315).
Whether Víðarr's vengeance (st. 54) happens with a sword (Codex Regius) or by stepping into the wolf's jaw (Snorri's version, Gylfaginning ch. 51) is a textual variant without consensus.
That the dwarf catalogue (st. 9-16) was originally an independent text inserted into Völuspá is a widespread hypothesis. The interrupting closing formula in stanza 12 ("now have I the dwarves rightly reckoned") supports this.
That the poem has a cyclical structure (Iðavöllr in st. 7 and 60, golden gaming-pieces in st. 8 and 61) tying the new world to the old is accepted as a literary feature, but whether it reflects a cyclical conception of time or merely a poetic figure is disputed.
C What we do not know
What place Völuspá held in pre-Christian religious practice, if any, is unknown. Whether it was a ritual text, a court performance, a mnemonic for oral transmission, or a late medieval composition for a Christian reading audience is unsettled.
Whether the poem originally ended with stanza 66 (Níðhöggr with corpses) or closed with the new world and Gimlé is contested both textually and interpretively. Codex Regius and Hauksbók arrange the closing differently.
The identity of "the mighty one" in stanza 65, who comes "from above" and "rules over all", is entirely open. Christ, an unknown pagan god, Odin in renewed form, or a poetic abstraction have all been proposed. Hauksbók omits the stanza. No consensus exists.
Whether Garmr (st. 44, 49, 57) and the Fenris-wolf are the same being or separate is unclear. Lindow (2001, 137) discusses the question without reaching a conclusion.
Whether Ragnarök's cosmic fire (st. 56) is a native conception or a borrowing from Christian apocalyptic cannot be determined from the extant sources.
Sources and further reading
Primary sources
- Neckel, Gustav, och Hans Kuhn. 1983. Edda: Die Lieder des Codex Regius nebst verwandten Denkmälern. 5. uppl. Heidelberg: Winter.
- Dronke, Ursula. 1969–2011. The Poetic Edda, vols. I–III. Oxford: Clarendon / Oxford University Press.
Translations
- Bellows, Henry Adams (trans.). 1923. The Poetic Edda. New York: The American-Scandinavian Foundation. (PD)
- Thorpe, Benjamin (trans.). 1866. Edda Sæmundar Hinns Frôða / The Edda of Sæmund the Learned. London: Trübner. (PD)
- Larrington, Carolyne (trans.). 2014. The Poetic Edda. Rev. ed. Oxford: Oxford University Press.
Scholarly works
- Lindow, John. 2001. Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford: Oxford University Press.
- Simek, Rudolf. 1993. Dictionary of Northern Mythology. Translated by Angela Hall. Cambridge: D. S. Brewer.
- Clunies Ross, Margaret. 1994–1998. Prolonged Echoes: Old Norse Myths in Medieval Northern Society, vols. I–II. Odense: Odense University Press.
- Turville-Petre, E. O. G. 1964. Myth and Religion of the North: The Religion of Ancient Scandinavia. London: Weidenfeld and Nicolson.
- McKinnell, John. 2014. Essays on Eddic Poetry. Ed. Donata Kick and John D. Shafer. Toronto: University of Toronto Press.
English translation: own translation.