Guðrúnarkviða ǫnnur
Det andra Gudrúnkvädet
The Second Lay of Guðrún
44 strofer
Sammanfattning
A
Guðrúnarkviða II är en retrospektiv monolog där Guðrún berättar sitt liv för kung Þjóðrekr. Hon minns sin lycka med Sigurd, brudtvistet med Brynhild, mordet på Sigurd och sin sorg.
Grímhildr ger Guðrún en glömskedryck och gifter bort henne till Atli mot hennes vilja. Guðrún beskriver resan till Atlis hov och sitt olyckliga äktenskap.
Atli lockar Gunnarr och Högni till sitt hov och dräper dem. Gunnarr spelar harpa med tårna i ormgropen. Högnis hjärta skärs ut.
Guðríns hämnd är fruktansvärd: hon dräper sina egna söner med Atli, serverar honom deras blod som mjöd och deras kött som mat, avslöjar sedan vad han ätit. Hon dödar Atli i hans säng och bränner hallen.
Berättelsen
Þar sat GuðrúnGjúka dóttir,hon tregr sínumtrega konungs;þótti henniþat upp veraaf sárum sorgumSigurðar mál.
Svensk översättning: egen översättning.
Mun ek þér, Þjóðrekr,þat mæla,lífs at líðnumleiðask mín;Ek átta bræðrat Búðlungum,var ek systirsöxum þeira.
Svensk översättning: egen översättning.
Ek sofnaðaá armi Sigurðar,áðr ek vaknaðaaf vilja mínum;nú þykkjumk svásem hjörr legiþrumr ok þéttrþvert í hjarta.
Svensk översättning: egen översättning.
Sigurðr sóttiGjúka konungs,reið hann þarraðar til þings;Gunnarr ok Högnigengr móti honum,sá er allra mannamæztr í heimi.
Svensk översättning: egen översättning.
Gaf mér Grímhildrgljúfrs drykk,köldum, er ek kvíðakkera sorgum;var þat of blandinnaf bjóri ok víni,þar váru kynnikonungs megin.
Svensk översättning: egen översättning.
Þar var af jörðuok af úpheim,þar var af hafihöfuð Svans blóð,þar var á arnarlegg at skera,dökkvar dreyrardauðra fiska.
Svensk översättning: egen översättning.
Þar var of blandinnblóð af heiðan,þar var grasleykrgeymir at bregða,þar var þyrnirþurrr ok köldr,lífs ok dauðalyktar megin.
Svensk översättning: egen översättning.
Gleymðak þarGjúka brœðrum,Þjóðrekr konungiþóttumk heima;þrír váru syniSigurðar at vinna,þrír váru dœtrDögling ynni.
Svensk översättning: egen översättning.
Síðan sá ekat sefa líðahjálm Gunnarheiman at fara;Högni fórór húsum sínum,brœðr mínirbáðir saman.
Svensk översättning: egen översättning.
Fundu þeir mérfirða vanr,fundu þeir mérAtla konungi;gáfu þeir mérgull at gráta,vildu þeir mérvárar til þess.
Svensk översättning: egen översättning.
Þekkjask þatþegar kvinna,er sér leggr maðrlífs í henni;þat veit GuðrúnGjúka dóttir,hvat henni gekkgegnum hjarta.
Svensk översättning: egen översättning.
Þóttumk ek þatþjóða mæztr,fyr mér lægiljóss Sigurðr;nú þykki mérsem niðr legiein af öllumauðnar minna.
Svensk översättning: egen översättning.
Áðr en ek kveðjakonung hvern,mætti ek af sorgumseggja mestan,nú em ek þar kominkynni at horfa,at ek á Atlaeiga skalk.
Svensk översättning: egen översättning.
Kvað Grímhildrkynni at fara,mál mín at mælamóður míns bræðr;hún bað mik þiggjaþaðan fé,bað mik þiggjaskþar til bœjar.
Svensk översättning: egen översättning.
Ek var þar at þingiþjóðkonunga,þar sá ek liðslítt manna minn;svá gerðusk vísarviðr þessir,Atli konungrarmi tók mik.
Svensk översättning: egen översättning.
Réðumk eigiat ráðum þessim,þvíat mér ráðit varat ráðum öðrum;þá var mér boritbjartr fyr nótt,jafnt at lítaljós ok myrkr.
Svensk översättning: egen översättning.
Þá mun ek þessþágu njóta,sem ek hefiheðan at fara;sáðak ek þatsólar ljómií fögrum heimifyr okkarn son.
Svensk översättning: egen översättning.
Sá ek þar húsarAtla konungi,borg ok breiðarbrautar stígar;þar var af gulligöfugr salr,þar váru af silfrisöxum þeira.
Svensk översättning: egen översättning.
Lét ek þar Atlaaldri sínanjóta þess erniðjar unnu;lét ek hann þatlíða allt,hvat er hann vildivel at þessu.
Svensk översättning: egen översättning.
Sá ek þá dreyrardauðra bræðra,fara til Frakklandsfémundum þeim;en mér lítt þóttilífs í þessum,þó er mér sváfusonr til sævar.
Svensk översättning: egen översättning.
Svá hafða ek þolatþungra hluta,sem hrafn þolirhlíðar tindar,þar er hann sitrvið snjóinn kaldan,ok bíðr þarbráðar sinnar.
Svensk översättning: egen översättning.
Þá sendi Atliút sendimann,at spyrja ef Gunnarrgull vildi selja;kvað hann þar gångaGjúka niðjumþar sem þeir gengitgeima völlum.
Svensk översättning: egen översättning.
Þá kveðr þat Gunnarr,gramr Niflunga:'Hvat munuð Niflungarnú ráða?'Huginn kvaddi þatá hám meiði,á þeim gullsetuganga þeir skyldi.
Svensk översättning: egen översättning.
Réð þat Gunnarrok Hǫgni þá,ríða til Atlaat reiðaðisk;gerðu þeir afgull at skjótaniðr í Rínáðr þeir fœri.
Svensk översättning: egen översättning.
Nú riðu þeirnorðr í fjǫll,en mér gefinngrátr at ofugt;þá er konungarAtla vísaðu,þá varð oss báðumbitr skilnaðr.
Svensk översättning: egen översättning.
Þá mælti Gunnarrgullhrings deilir:'Far þú, Guðrún,friðliga heim;mun ek sem ek máminnask á þik,þars er þú sértsæl við Atla.'
Svensk översättning: egen översättning.
Síðan lét Atlisinn her ríða,en Gunnarr varí naðragörðum;þar lék hann harpuhárri rödd,svipuðu naðrarNíflungr at þat.
Svensk översättning: egen översättning.
Þá var ek at líkumlíknar munuð,þat er ek sá Gunnarhjarta blœða;let ek þó naðranjósna þar,svá at honumslœgr gat varnat.
Svensk översättning: egen översättning.
Tók Hǫgnihjarta skáru þeir,blóðugt ór brjóstibræðr mínum;gáfu þeir ossgeirans fœra,ok sváfu þeirsíðan aldri.
Svensk översättning: egen översättning.
Hugðak þá, Atli,hvat þú skyldirlífa við Guðrúnulengr at njóta;munat þér af mínumminjum gæfa,þó er hann þóttiþingat líkr.
Svensk översättning: egen översättning.
Minnisk þú, Atli,hverr við þik deildi,er þú mæltirmargar eiðarvið Guðrúnuat Grana reiðum,ok við sólskinat suðrberg gullins.
Svensk översättning: egen översättning.
Nú er þat komitsem koma skyldi;drap ek þína sonodýrra þinna,dreif þeira blóðdrykkjar í mjöð,gaf ek þér at drekkadreyra barna.
Svensk översättning: egen översättning.
Hvíldr ek þar síðanhjá honum einni;gaf ek honum holdhrœra þeira,mataðak konunginnmeð kylfunumsona þinna,seggr, til þinga.
Svensk översättning: egen översättning.
Þá kvazk Atlieigi vitahvat þar veiztuvel at þessu;þótti honum þatþinga mælt,er hann drakk þardreyra sona.
Svensk översättning: egen översättning.
Sagðak þér þá,seggr, at þú draktblóð þinna sonablandið mjöðinn;kvað þú þat þáþinga mælt vera,þá er þú draktdreyra þeira.
Svensk översättning: egen översättning.
Þá mælti Atli,ámælis fullr:'Hart ertu, Guðrún,hugum sterkri,er þú dreyra sonadrukkit hefr mér;stríðask þú kanntstorum hlutum.'
Svensk översättning: egen översättning.
Hvat mun þér, Guðrún,gott at þessu,er þú dreyra sonadruckt hefr mér?Mun ek þik lítalíknar munuð,þar er ek sitsorgfullr jafnan.'
Svensk översättning: egen översättning.
Kvað þat GuðrúnGjúka dóttir:'Þat mun þér, Atli,ámælt verða,þó at ek níunótt sofa,við Guðrúnugerða eiða.'
Svensk översättning: egen översättning.
Dreif þá Guðrúnof dag síðan,tók sverd í hǫnd,geirr inn skarpi;veitti hon þávígs at Atlafell hann í blóðá beðjum þar.
Svensk översättning: egen översättning.
Þá laust hon eldinní lǫngum sal,vakti hon vörðuþær er þar váru;gaf hon þá húskarlarhundum at bíta,brann þar innibuðlungr gamli.
Svensk översättning: egen översättning.
Þar var Guðrúngrátandi sett,þá er hon gengit hafðiof góðan dag;harðr var hugr hennará hilmi þá,þó mundu hon eftirmín trauð gånga.
Svensk översättning: egen översättning.
Sagðak þér þá,segðr Þjóðrekr,mínar sorgir,þær er mér setjask;hvat ek heyra hafðakhennar grát eina,þó at hennar hjartaharðt við mér þœtti.
Svensk översättning: egen översättning.
Þvílíkr munþeira níðingr vera,sás Guðrúnugrams einnar gengr;skyldir eigiskjaldmeyjar líkrvera við hanavel at þessu.
Svensk översättning: egen översättning.
Centrala begrepp
Tolkningstraditioner
A Vad vi vet
Guðrúnarkviða II är bevarad i Codex Regius. Diktens retrospektiva monologform gör den till en sammanfattning av hela Sigurd-Atli-cykeln sedd genom Guðríns ögon.
Gunnars harpspel i ormgropen är ett av de mest ikoniska motiven i nordisk tradition och avbildas i vikingatida konst.
Glömskedrycken (strof 7-8) med sin detaljerade ingredienskatalog (runor, ölört, offrande blod) har paralleller i keltisk och germansk trolldomstradition.
B Vad vi tror oss veta
Diktens datering och förhållande till Atlakviða och Atlamál diskuteras. Vissa forskare ser den som en sen kompilation, andra som en oberoende tidig tradition.
Huruvida Guðríns barnamord och kannibalismhämnd speglar en äldre mytisk tradition eller är en poetisk intensifiering av hämndemotivet är omdebatterat.
C Vad vi inte vet
Þjóðrekrs identitet i dikten, huruvida han representerar den historiske Theoderik den store eller en fristående sagofigur, kan med nuvarande belägg inte avgöras.
Källor och vidare läsning
Primärkällor
- Neckel, Gustav, och Hans Kuhn. 1983. Edda: Die Lieder des Codex Regius nebst verwandten Denkmälern. 5. uppl. Heidelberg: Winter.
Översättningar
- Brate, Erik (övers.). 1913. Eddan: De nordiska guda- och hjältesångerna. Stockholm: Norstedt. (PD)
- Collinder, Björn (övers.). 1957. Den poetiska Eddan. Stockholm: Forum.
Vetenskapliga verk
- Lindow, John. 2001. Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford: Oxford University Press.
- Simek, Rudolf. 1993. Dictionary of Northern Mythology. Translated by Angela Hall. Cambridge: D. S. Brewer.
- de Vries, Jan. 1956–1957. Altgermanische Religionsgeschichte. 2 vols. Berlin: de Gruyter.
- Turville-Petre, E. O. G. 1964. Myth and Religion of the North: The Religion of Ancient Scandinavia. London: Weidenfeld and Nicolson.
- Clunies Ross, Margaret. 1994–1998. Prolonged Echoes: Old Norse Myths in Medieval Northern Society, vols. I–II. Odense: Odense University Press.
Svensk översättning: egen översättning.