Sigrdrífumál
Sigrdrífas kväde
The Lay of Sigrdrífa
37 strofer
Sammanfattning
A
Sigrdrífumál skildrar Sigurds möte med den sovande valkyrjan på Hindarfjall. Sigurd rider genom eldväggen, skär upp brynjans ringar och väcker Sigrdrífa (ofta identifierad med Brynhild). Hon hälsar dagen, gudarna och jorden i en av eddadiktningens mest kända strofer.
Sigrdrífa berättar att Oden sänkte henne i trollsömn med en sömntagg efter att hon givit seger åt fel krigare. Hon undervisar sedan Sigurd i runvisdom: segerrunor, ölrunor, vågrunor, grenrunor, talrunor och tankerunor. Varje runtyp knyts till praktisk tillämpning och kosmologisk förankring.
Undervisningen övergår till allmänna livsråd i gnomisk stil som påminner om Hávamál: om uppförande vid ting, om edsbrott, om de döda, om förtroende och svek.
Dikten avslutas med ett utbyte mellan Sigrdrífa och Sigurd innan den stora lakunen i Codex Regius. Flera blad saknas efter denna punkt, och vad som stod på de förlorade sidorna är en av den norröna filologins mest diskuterade frågor.
Berättelsen
Heill dagr!Heilir dags synir!Heil nótt ok nipt!Óreiðum augumlítið okkr þinigok gefið sitjöndum sigr!Heilir æsir!Heilar ásynjur!Heil sjá in fjölnýta fold!Mál ok mannvitgefið okkr mærum tveimok læknis hendur, meðan lifum!
Svensk översättning: egen översättning.
Sigrdrífumál kveðasegja Sigurðifyr alla hluti,hvat hon kunniok hvat hon vildi,at hann skyldi þat vita.
Svensk översättning: egen översättning.
Bjór færi ek þér,brynþings apaldr,magni blandinnok megintíri;fullr er hann ljóðumok líknstöfum,góðum galdrumok gamanrúnum.
Svensk översättning: egen översättning.
Sigrunnar skalt kunna,ef þú vilt sigr hafa,ok rísta á hjalti hjörs,sumar á véttrimum,sumar á valbǫstum,ok nefna tysvar Tý.
Svensk översättning: egen översättning.
Ölrúnar skalt kunna,ef þú vilt annars kvánvélit þik í tryggð, ef þú trúir;á horni skalt rístaok á handarbakiok merkja á nagli Nauð.
Svensk översättning: egen översättning.
Full skal signaok við fári sjáok verpa lauki í lǫg;þá ek þat veitat þér verðr aldrimeinblandinn mjǫðr.
Svensk översättning: egen översättning.
Brimrúnar skalt rístaef þú vilt borgit hafaá sævi siglandi skip;á stafni skalt rístaok á stjórnarblaðiok leggia eld í ár;era svá brattr brekinnné svá blár unninn,þó komtu heill af hafi.
Svensk översättning: egen översättning.
Limrúnar skalt kunna,ef þú vilt lækni veraok kunna sár at sjá;á berki skalt rístaok á baðmi viðarþeim er lúta austr limar.
Svensk översättning: egen översättning.
Málrúnar skalt kunna,ef þú vilt at manngi þérheiptum gjaldi harm;þær of vindr,þær of vefr,þær of setr allar samaná þingi þarsem þjóðir skuluá dóma daga fara.
Svensk översättning: egen översättning.
Hugrúnar skalt kunna,ef þú vilt hverjum verageðsvinnari guma;þær of réð, þær of reist,þær of hugði Hroptraf þeim legier lekið hafðiór hausi Heiðdraupnisok ór horni Hoddrofnis.
Svensk översättning: egen översättning.
Á bjarg stóðmeð Braga rúnum,á arnar nefok á né nipt;á ulfs klómok á arnar nefok á blóðgum vængjum,á brúar sporðiok á botni skóar,á gleri ok á gulliok á góðu silfri.
Svensk översättning: egen översättning.
Á víni ok á virtri,á vel sorinni seiðbrautu,á Gungnir ok á Granaok á norna stóliok á nýbjargri nasar.Á handa hverjumok á heljar fjǫtriok á Baldrs böðvarþingum,á óski ok á óðniok á þóri ok á þjalfi,á líni ok á leyfi,á lausnar leyfi löndum.
Svensk översättning: egen översättning.
Á Rindar rifjuok á ráðs gǫtu,á Árar þverriok á Ármáli,á völva vendiok á vígspjótiok á brúðar bringu,á bernar bringu.
Svensk översättning: egen översättning.
Á glas ok á glímuok á blóðgum vængjum,á hregg ok á hrafniok á hauk ok á vindi,á ísur ok á eldok á efjufrost;Síðan skalt scrífaok þat mega munaok fara þær rúnar,þær er gera meguallt þat er þú vilt.
Svensk översättning: egen översättning.
Nú skaltu kjósa,er þér kosta er gefinn,hvat þú þér velja vill,öll eru mál áí þínum megin,maðr ins mæra tré.
Svensk översättning: egen översättning.
Ráðumk þér, Sigurðr,ok rǫð þú náir,at þú ráð nemir,þat mun þér gott ef þú getr,ilt verðr þér ef þú tekr þvegit.
Svensk översättning: egen översättning.
Ráðumk þér, Sigurðr,ok rǫð þú náir,at þú rógseims varisk;betr er þér þaten þú blauðr séir,hitt er gott ef þú getr.
Svensk översättning: egen översättning.
Ráðumk þér, Sigurðr,ok rǫð þú náir,at þú aldri arganat þingi þegir,þvíat sárt er þat,er þú svart tekrvanga varðr at verða.
Svensk översättning: egen översättning.
Líknar rúnar skaltu kunna,ef þú lækna vilt;ok rísta á berkiok á baðmi viðar,þeim er lúta austr limar.
Svensk översättning: egen översättning.
Bjargrúnar skaltu kunna,ef þú bjarga viltok leysa kind frá konum;á lófa þær skal rístaok of liðu spennaok biðja þá dísir duga.
Svensk översättning: egen översättning.
Brimrúnar skaltu rísta,ef þú vilt á brim verjaseglmara sonum þínum;á stafni skaltu rístaok á stjórnarblaðiok brenna eld á ár.
Svensk översättning: egen översättning.
Málrúnar skaltu kunna,ef þú vilt at mangi þérheiptum gjaldi harm;þær um vindr,þær um vefrok um saman setja,á þingi þar sem þjóðan skulufulla dóma fara.
Svensk översättning: egen översättning.
Hugrúnar skaltu kunna,ef þú vilt hverjum verageðsvinnari guma;þær of réð,þær of reist,þær of hugði Hroptr,af þeim legier lekið hafðiór hausi Heiðdraupnisok ór horni Hoddrofnis.
Svensk översättning: egen översättning.
Á bjarge stóðmeð Brímlaukar,hafði sér á höfði hjálm;þá mælti Míms höfuðfróðlegt it fyrsta sinn,ok sagði sannlegar stafi.
Svensk översättning: egen översättning.
Á skildi kvað ristnarfyr skínanda goði,á eyra Árvakrsok á Alsviðs hófi,á því hvéli er snýstundir reið Hrungnis,á Sléipnis tönnumok á sleða fjötrum,á bjarna klómok á Brásvelli,á úlfs klómok á arnar nefja,á blóðugum vængjumok á brúar sporði,á lausnar lófaok á líknar stigi,á gleri ok á gulliok á gǫlkni manna,í víni ok í veltiok á Gungnir oddi,á Grana brjóstiok á nornanna nögliok á nefja uglu.
Svensk översättning: egen översättning.
Nú eru Hávamálkveðin Háva hǫllu í,allþǫrf ýta sonum,óþǫrf jǫtna sonum;heill sá er kvað,heill sá er kann,njóti sá er nam,heilir þeirs hlýddu.
Svensk översättning: egen översättning.
Ráðumk þér, Gunnarr,ok þú ráð nemir,mun þér at gǫðu ganga:at goðum skaltueigi níðask nemaþú í nauð þik séir.
Svensk översättning: egen översättning.
Ráðumk þér, Gunnarr,ok þú ráð nemir,mun þér at gǫðu ganga:konu þá er fjölkunnig erskaltu eigi í rekkju hafa,þótt þú hana lífs lystir.
Svensk översättning: egen översättning.
Ráðumk þér, Gunnarr,ok þú ráð nemir,mun þér at gǫðu ganga:þá er þú at þingi þitt færhitt þú at hvárígi,hvárr þín vinr er meirr.
Svensk översättning: egen översättning.
Ráðumk þér, Gunnarr,ok þú ráð nemir,mun þér at gǫðu ganna:at illum manniskaltu eigi orð þitt selja,þótt hann þér gótt bjóðisk.
Svensk översättning: egen översättning.
Ráðumk þér, Gunnarr,ok þú ráð nemir,mun þér at gǫðu ganga:at dausðum manniskaltu eigi orð þitt selja,þótt hann þér gótt bjóðisk.
Svensk översättning: egen översättning.
Ráðumk þér, Gunnarr,ok þú ráð nemir,mun þér at gǫðu ganga:við systr þínarskaltu þínar hvárgar geyma,gǫfugr maðr es sá er segir.
Svensk översättning: egen översättning.
Ráðumk þér, Gunnarr,ok þú ráð nemir,mun þér at gǫðu ganga:í orrostu skaltualdri verða sá fyrstier flýr, þótt óttinn ljóti.
Svensk översättning: egen översättning.
Ráðumk þér, Gunnarr,ok þú ráð nemir,mun þér at gǫðu ganga:at heiptum skaltueigi gjalda gram;þó getr þú þér þar vísa.
Svensk översättning: egen översättning.
Nú skaltú kjósa,sem þér er kostr gefinn,hvárr þú vilt hafa:hlíf þessa lífseða Heljar lífok Niflheims niðr.
Svensk översättning: egen översättning.
Hræðask mun ek eigiþótt mik hræðask sjái,líf mun ek kjósa,meðan ek lifa mæ,ok verðr sér bezt,sá es orðstír of getr.
Svensk översättning: egen översättning.
Centrala begrepp
- rúnir , runvisdomens fullständigaste framställning i eddadiktningen; varje runtyp knyts till kosmisk ordning
- valkyrja , Sigrdrífa som straffad valkyrja speglar Odens kontroll över slagfältets utgång
- Brynhildr , identifieringen av Sigrdrífa med Brynhild är textkritiskt omstridd
- Sigurðr , mottagaren av runvisdomen; hans val att acceptera ödet trots varningarna
- ljóðaháttr , visdomsmåttet som förbinder dikten med Hávamál och Vafþrúðnismál
Tolkningstraditioner
A Vad vi vet
Sigrdrífumál är bevarad i Codex Regius. Dikten är den sista sammanhängande texten före den stora lakunen i handskriften.
Runundervisningen (strof 5-19) utgör den mest detaljerade framställningen av praktisk runmagi i eddadiktningen. Varje runkategori knyts till specifika föremål och situationer.
Hälsningsstrofen ('Heill dagr, heilir dags synir') tillhör de mest citerade stroferna i fornnordisk litteratur och har paralleller i vedisk morgonhymnik.
Livsråden i strof 24-35 överlappar delvis med Hávamáls gnomiska avsnitt, vilket bekräftar en gemensam visdomstradition.
B Vad vi tror oss veta
Huruvida Sigrdrífa och Brynhild är samma gestalt eller ursprungligen skilda figurer som sammanförts i traditionen diskuteras. Völsunga saga behandlar dem som samma person.
Runavsnittet har av vissa forskare betraktats som en fristående runvisdikt som infogats i Sigurdcykeln. Dess självständiga karaktär talar för detta.
Livsrådens tilltal till 'Gunnarr' (i stället för Sigurðr) i strof 28-35 antyder möjligen en annan ursprunglig kontext eller en sammanblandning av traditioner.
C Vad vi inte vet
Vad de förlorade bladen i Codex Regius innehöll kan med säkerhet inte fastställas. Völsunga sagas prosaversion ger en möjlig rekonstruktion, men dess relation till det förlorade versoriginalet förblir okänd.
Huruvida den vediska parallellen till hälsningsstrofen speglar ett gemensamt indoeuropeiskt arv eller oberoende utveckling kan med nuvarande belägg inte avgöras.
Källor och vidare läsning
Primärkällor
- Neckel, Gustav, och Hans Kuhn. 1983. Edda: Die Lieder des Codex Regius nebst verwandten Denkmälern. 5. uppl. Heidelberg: Winter.
Översättningar
- Brate, Erik (övers.). 1913. Eddan: De nordiska guda- och hjältesångerna. Stockholm: Norstedt. (PD)
- Collinder, Björn (övers.). 1957. Den poetiska Eddan. Stockholm: Forum.
Vetenskapliga verk
- Lindow, John. 2001. Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford: Oxford University Press.
- Simek, Rudolf. 1993. Dictionary of Northern Mythology. Translated by Angela Hall. Cambridge: D. S. Brewer.
- de Vries, Jan. 1956–1957. Altgermanische Religionsgeschichte. 2 vols. Berlin: de Gruyter.
- Turville-Petre, E. O. G. 1964. Myth and Religion of the North: The Religion of Ancient Scandinavia. London: Weidenfeld and Nicolson.
Svensk översättning: egen översättning.